ETF là gì?
ETF là một sản phẩm quỹ sử dụng các công cụ phái sinh như hợp đồng để “mô phỏng” hiệu suất giá của một tài sản cơ sở, đồng thời khuếch đại biến động của tài sản đó theo một hệ số cố định (ví dụ: 3x, 5x). Các token này thêm đòn bẩy vào tài sản cơ sở, cho phép người dùng giao dịch với đòn bẩy mà không cần ký quỹ hay lo lắng về rủi ro bị thanh lý—chỉ đơn giản bằng cách mua và bán ETF giống như giao dịch spot.
Nói cách khác, ETF khuếch đại lợi nhuận của các tài sản số thông thường. Khi tài sản mục tiêu biến động 1%, giá trị tài sản ròng (NAV) của ETF sẽ thay đổi theo bội số của biến động đó, chẳng hạn 3% hoặc 5%. Nếu hệ số đòn bẩy là 1x, ETF hoạt động tương tự như tài sản số truyền thống.
Khác với ETF truyền thống theo dõi một rổ cổ phiếu hoặc chỉ số, ETF này theo dõi và khuếch đại hiệu suất giá của một loại tiền điện tử duy nhất.
Quy ước ký hiệu ETF
Ký hiệu của ETF gồm ba thành phần: “Tài sản cơ sở”, “Hệ số đòn bẩy mục tiêu” và “Chiều hướng”. Ví dụ:
- Tài sản cơ sở: Tài sản cơ sở của ETF là loại tiền điện tử mà nó theo dõi. Ví dụ, BTC3L và BTC3S đều theo dõi BTC.
- Hệ số đòn bẩy mục tiêu: BTC3L và BTC3S có hệ số đòn bẩy 3x, trong khi BTC5L và BTC5S có hệ số đòn bẩy 5x.
- Chiều hướng:
BTC3L: Token BTC 3x Long (L = Long)
BTC3L là ETF nắm giữ vị thế Long đòn bẩy 3x trên hợp đồng tương lai vĩnh cửu BTCUSDT. Mua BTC3L đồng nghĩa với việc nắm giữ vị thế Long 3x đối với BTC. Nếu giá BTC tăng 1%, NAV của BTC3L sẽ tăng 3%.
BTC3S: Token BTC 3x Short (S = Short)
BTC3S là ETF nắm giữ vị thế Short đòn bẩy 3x trên hợp đồng tương lai vĩnh cửu BTCUSDT. Nếu giá BTCUSDT giảm 1%, NAV của BTC3S sẽ tăng 3%.
Cách thức hoạt động của ETF
ETF về bản chất là các quỹ được quản lý và phát hành bởi các đội ngũ tài chính chuyên nghiệp, với NAV ban đầu là 1 USDT.
Mỗi ETF tương ứng với một số lượng vị thế hợp đồng tương lai nhất định. Nhà quản lý quỹ sẽ liên tục điều chỉnh các vị thế này trên thị trường hợp đồng vĩnh cửu để duy trì hệ số đòn bẩy mục tiêu (ví dụ: 3x hoặc 5x).
ETF sử dụng cơ chế cân bằng lại (rebalancing) để điều chỉnh linh hoạt các vị thế hợp đồng tương lai, đảm bảo NAV của quỹ duy trì hệ số đòn bẩy cố định theo thời gian (hàng ngày), qua đó khuếch đại lợi nhuận tiềm năng. Nhà quản lý quỹ thu phí quản lý hàng ngày là 0,1% giá trị NAV để chi trả cho phí giao dịch hợp đồng, funding rate và các chi phí vận hành khác.
Cơ chế cân bằng lại hoạt động như thế nào
Do biến động giá tài sản cơ sở có thể khiến tỷ lệ đòn bẩy thực tế lệch khỏi mục tiêu, nhà quản lý quỹ sẽ định kỳ cân bằng lại các vị thế để khôi phục hệ số đòn bẩy mong muốn.
Đơn giản hóa, giả sử giá BTC hiện tại là 100 USDT, và NAV của BTC3L là 1 USDT.
Kịch bản: Người dùng mua 100 USDT BTC3L (ETF 3x) Trạng thái ban đầu:
- Nhà quản lý quỹ sử dụng 100 USDT làm ký quỹ để mở vị thế Long 300 USDT trên hợp đồng tương lai vĩnh cửu BTC (đòn bẩy 3x).
| Giá BTC | NAV BTC3L | Vị thế hợp đồng BTC 3x | Đòn bẩy thực tế BTC3L |
|---|---|---|---|
| 100 | 100 | 300 | 300/100 = 3x |
Giá BTC tăng:
- Nếu giá BTC tăng 5%, giá trị vị thế hợp đồng tăng 15% (5% × 3x).
- NAV BTC3L tăng 15% lên 115 USDT.
| Giá BTC | NAV BTC3L | Vị thế hợp đồng BTC 3x | Đòn bẩy thực tế BTC3L |
|---|---|---|---|
| 105 | 115 | 315 | 315/115 = 2.74x (dưới mục tiêu) |
- Vì mục tiêu đòn bẩy của BTC3L là 3x, nhà quản lý quỹ thêm 30 USDT vào vị thế hợp đồng, nâng tổng giá trị vị thế lên 345 USDT (115 × 3x), khôi phục đòn bẩy 3x.
| Giá BTC | NAV BTC3L | Vị thế hợp đồng BTC 3x | Đòn bẩy thực tế BTC3L |
|---|---|---|---|
| 105 | 115 | 345 | 3x |
Tương tự, nếu giá tài sản cơ sở giảm, nhà quản lý quỹ sẽ giảm vị thế để duy trì tỷ lệ đòn bẩy.
Người dùng Gate không cần tự quản lý các vị thế hợp đồng tương lai; chỉ cần mua bán ETF trên thị trường spot. Khi giao dịch ETF, người dùng đang mua vào NAV của quỹ, chứ không phải tiền điện tử thực tế.
Để biết thêm chi tiết về cơ chế cân bằng lại, vui lòng tham khảo: Gate ETF Rebalancing Mechanism
Đặc điểm nổi bật của ETF
- ETF là sản phẩm vĩnh viễn, không có ngày đáo hạn hay thanh toán, cho phép người dùng mua bán bất cứ lúc nào.
- Giao dịch ETF tương tự giao dịch spot—không cần ký quỹ, không cần tài sản thế chấp và không có rủi ro bị thanh lý.
- Cơ chế cân bằng lại giúp ETF phù hợp với thị trường có xu hướng rõ rệt. Trong điều kiện này, hiệu ứng lãi kép có thể gia tăng lợi nhuận. Tuy nhiên, trong thị trường biến động mạnh, việc cân bằng lại thường xuyên có thể khiến giá trị ETF bị hao mòn nhiều hơn.
Cảnh báo rủi ro
- Rủi ro đòn bẩy
ETF khuếch đại cả lợi nhuận lẫn thua lỗ: Nếu tài sản cơ sở giảm 10%, ETF 3x sẽ lỗ 30%, ETF 5x sẽ lỗ 50%.
- Hao mòn do biến động – Không phù hợp để nắm giữ dài hạn
ETF chịu ảnh hưởng của hao mòn do biến động (volatility decay), nghĩa là NAV có thể giảm ngay cả khi giá tài sản cơ sở quay về mức ban đầu.
Ví dụ:
Nếu BTC tăng 10% ngày đầu và giảm 10% ngày thứ hai:
- Giá BTC sau 2 ngày: 99 USDT (lỗ 1% tổng cộng)
- NAV BTC3L sau 2 ngày: Ngày 1: +30% → 130 USDT Ngày 2: -30% → 91 USDT
- Kết quả: BTC giảm 1%, nhưng BTC3L lỗ 9%.
Vì vậy, ETF chỉ phù hợp với các nhà giao dịch chuyên nghiệp muốn tiếp cận đòn bẩy ngắn hạn hoặc phòng ngừa rủi ro. ETF không thích hợp để nắm giữ dài hạn do cơ chế cân bằng lại khiến vốn bị hao mòn dần theo thời gian.
