Đại biểu Quốc hội, Nguyên Giám đốc Ngân hàng Nhân dân tỉnh Liêu Ninh Fu Xiguo: Thúc đẩy nhanh việc sửa đổi Luật Ngân hàng Nhân dân, hoàn thiện quy định pháp luật về tiền kỹ thuật số nhân dân

Nguồn: Sở Giao dịch Chứng khoán Trung Quốc Tạp chí Tài chính - Báo cáo Hội nghị Nhân dân Toàn quốc 2026, nhóm phóng viên Hội nghị Nhân dân Trung ương

Trong kỳ họp Nhân dân Toàn quốc năm 2026, đại biểu Quốc hội, nguyên Giám đốc Ngân hàng Nhân dân tỉnh Liêu Ninh Fu Xiguo đã giới thiệu với phóng viên Tạp chí Tài chính ba đề xuất của ông trong năm nay, bao gồm dự thảo Luật ổn định tài chính, sửa đổi Luật Ngân hàng Nhân dân và tối ưu hóa hệ thống ngành công nghiệp lão hóa.

Các khái niệm cốt lõi, phân định quyền hạn và trách nhiệm của Luật ổn định tài chính cần được làm rõ hơn

Trong những năm gần đây, công tác lập pháp về tài chính của Trung Quốc đã tiến bộ đều đặn, dần hình thành hệ thống pháp luật đa tầng về tài chính. Từ tháng 6 đến tháng 7 năm 2024, dự thảo Luật ổn định tài chính của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (bản xem xét lần hai) đã được công khai lấy ý kiến.

Fu Xiguo cho rằng, đặc điểm rủi ro tài chính mang tính hệ thống, phức tạp và lan tỏa khiến việc lập pháp ngành nghề khó có thể bao phủ toàn diện theo chuỗi về giám sát và xử lý rủi ro tài chính. Luật ổn định tài chính dự kiến ban hành như một luật chuyên biệt nhằm duy trì ổn định tài chính, cần có sự bổ sung chức năng, liên kết thủ tục và phối hợp quy tắc với Luật Ngân hàng Nhân dân đang sửa đổi, Luật Giám sát Ngân hàng, Luật Phá sản doanh nghiệp và dự thảo sửa đổi Luật Ngân hàng Thương mại. Tuy nhiên, trong thực tiễn lập pháp hiện nay vẫn còn tồn tại các vấn đề như chưa thống nhất trong khái niệm, chưa liên kết chặt chẽ các điều khoản pháp luật.

Về các điểm tắc nghẽn cụ thể trong thực tiễn lập pháp hiện nay, Fu Xiguo cho biết có bốn vấn đề chính. Thứ nhất, có tranh luận về khái niệm “rủi ro tài chính hệ thống”, cần làm rõ hơn định nghĩa và tiêu chuẩn xác định.

Thứ hai, phân chia trách nhiệm phòng ngừa và xử lý rủi ro tài chính cần rõ ràng hơn. Dự thảo lần hai xác lập vai trò điều phối của Ủy ban Tài chính Trung ương, nhưng vẫn cần hoàn thiện hơn nữa, liên kết chặt chẽ hơn với hệ thống quản lý tài chính sau cải cách tổ chức.

Thứ ba, trong quá trình xử lý rủi ro, cần tăng cường liên kết giữa xử lý hành chính và thủ tục tư pháp, đồng thời liên kết với các luật liên quan. Dự thảo Luật ổn định tài chính dự kiến đưa “quản lý ủy thác” vào biện pháp xử lý, nhưng các dự thảo sửa đổi Luật Ngân hàng Thương mại và Luật Giám sát Ngân hàng hiện hành chưa xác định rõ vị trí pháp lý của “quản lý ủy thác”, đề xuất sửa đổi liên kết.

Thứ tư, việc phân chia thiệt hại và thứ tự sử dụng quỹ cần làm rõ hơn. Trong dự thảo Luật ổn định tài chính, “Quỹ Bảo đảm ổn định tài chính” và Quỹ Bảo vệ ngành trong Luật Ngân hàng Thương mại hiện hành còn chưa rõ ràng về phạm vi sử dụng, ưu tiên, v.v. Thứ tự thanh toán trong dự thảo sửa đổi Luật Phá sản doanh nghiệp chưa phản ánh đặc thù của các tổ chức tài chính, có thể dẫn đến gánh nặng quá lớn cho ngân sách công.

Dựa trên các vấn đề nêu trên, Fu Xiguo đề xuất: Thứ nhất, xây dựng hệ thống toàn diện phòng ngừa, xử lý và kiểm soát rủi ro tài chính, nhấn mạnh phòng ngừa rủi ro hệ thống. Thứ hai, phân định rõ trách nhiệm, theo nguyên tắc quyền hạn và trách nhiệm cân đối, thúc đẩy Ủy ban Tài chính Trung ương đảm nhận vai trò quyết định tổng thể, Tổng cục Quản lý Tài chính chịu trách nhiệm xử lý rủi ro của các tổ chức ngân hàng, tăng cường trách nhiệm chủ thể của các tổ chức tài chính bị xử lý, chính quyền địa phương chịu trách nhiệm tại địa phương, Ngân hàng Nhân dân chịu trách nhiệm giám sát và đánh giá rủi ro hệ thống, thực hiện trách nhiệm cuối cùng theo pháp luật, tạo vòng khép kín về quyền hạn và trách nhiệm. Thứ ba, tránh xung đột với các luật khác như Luật Phá sản doanh nghiệp, ví dụ đề xuất bổ sung điều khoản “Chia sẻ thiệt hại trong xử lý rủi ro” trong Luật Ngân hàng Thương mại, và xác định rõ quyền ưu tiên thanh toán của Quỹ Bảo đảm ổn định tài chính trong Luật Phá sản doanh nghiệp, nhằm hạn chế gánh nặng cho ngân sách công.

Sửa đổi Luật Ngân hàng Nhân dân để hoàn thiện quy định pháp lý về tiền kỹ thuật số

Luật Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc hiện hành được sửa đổi lần cuối vào năm 2003, đã hơn hai mươi hai năm. Trong thời gian này, lĩnh vực tài chính của Trung Quốc đã trải qua nhiều biến đổi như cải cách hệ thống quản lý, chuyển đổi số, nâng cao nhu cầu của nền kinh tế thực, khiến các quy định pháp luật hiện hành về chức năng pháp lý, công cụ giám sát, quy định các hình thái mới nổi trở nên lạc hậu.

Kết hợp với tình hình mới, Fu Xiguo đề xuất đẩy nhanh việc sửa đổi Luật Ngân hàng Nhân dân, đồng thời đưa ra năm đề xuất sửa đổi chính. Thứ nhất, bổ sung điều khoản “tăng cường sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Trung ương Đảng” để xác định rõ nguyên tắc chính trị trong công tác tài chính. Trong phần quy định chung, thêm điều khoản “tăng cường sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Trung ương Đảng đối với công tác tài chính”, coi đó là nguyên tắc cơ bản trong thực thi nhiệm vụ của Ngân hàng Trung ương.

Thứ hai, đưa “chính sách tiền tệ + chính sách thận trọng vĩ mô” vào khung điều chỉnh hai trụ cột của luật, xác định rõ vị trí pháp lý và mục tiêu thực thi, chi tiết hóa các quy tắc áp dụng các công cụ quản lý thận trọng vĩ mô, như dự phòng vốn chống chu kỳ, dự trữ rủi ro, giám sát bổ sung các tổ chức tài chính quan trọng hệ thống, xác định rõ điều kiện kích hoạt, quy trình điều chỉnh và tiêu chuẩn thực hiện của các công cụ này, trao quyền tự do cần thiết cho Ngân hàng Trung ương. Thiết lập cơ chế phối hợp giữa điều chỉnh thận trọng vĩ mô và chính sách tiền tệ, xác định nguyên tắc phối hợp các công cụ chính sách, nâng cao tính hệ thống và hiệu quả của điều chỉnh tài chính vĩ mô.

Thứ ba, xác định rõ trách nhiệm quản lý tín dụng vĩ mô trong “Năm phần lớn” của luật, trao quyền thống kê, giám sát dòng chảy vốn trong các lĩnh vực trọng điểm. Trao quyền cho Ngân hàng Trung ương trong việc thống kê, giám sát dòng chảy vốn trong các lĩnh vực trọng điểm, xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin liên ngành, yêu cầu các tổ chức tài chính định kỳ báo cáo dữ liệu tín dụng trong các lĩnh vực trọng điểm, cung cấp dữ liệu cho điều chỉnh vĩ mô. Thêm điều khoản hỗ trợ tài chính cho phát triển năng lực sản xuất mới, xác định Ngân hàng Trung ương có thể sử dụng các công cụ như lãi suất khác biệt, hạn mức tín dụng đặc biệt để thúc đẩy các tổ chức tài chính hỗ trợ đổi mới công nghệ, nâng cấp ngành.

Thứ tư, hoàn thiện hệ thống giám sát hạ tầng tài chính, xác định rõ quy định về tiếp cận, vận hành và xử lý rủi ro. Xác định rõ phạm vi cốt lõi của hạ tầng tài chính, thực hiện giám sát toàn diện. Hoàn thiện cơ chế giám sát vận hành và xử lý rủi ro, yêu cầu các tổ chức vận hành xây dựng hệ thống quản lý rủi ro thường xuyên và phương án ứng phó khẩn cấp, củng cố “lưới an toàn” cho hoạt động thị trường tài chính.

Thứ năm, hoàn thiện quy định pháp lý về tiền kỹ thuật số, xác định rõ quy trình phát hành và phòng ngừa rủi ro. Xác định vị trí pháp lý của tiền kỹ thuật số là tiền tệ hợp pháp, quy định tính pháp lý ngang bằng với tiền mặt. Chuẩn hóa quy trình phát hành tiền kỹ thuật số, xác định rõ trách nhiệm cốt lõi của Ngân hàng Trung ương trong vai trò phát hành, đưa các hành vi giả mạo, sửa đổi tiền kỹ thuật số vào phạm vi điều chỉnh pháp luật, xác định rõ trách nhiệm pháp lý và hình phạt phù hợp, đảm bảo an toàn lưu thông của tiền kỹ thuật số.