Hôm nay đọc một bài viết, tôi lập tức hiểu tại sao Mỹ rất khó để tái thiết ngành công nghiệp đất hiếm của riêng mình.

Lấy ví dụ về gallium cần cho radar pha phased array trong sản xuất quốc phòng, giả sử bạn muốn sản xuất 100 tấn gallium, như vậy bạn có thể trở thành một nhà cung cấp đáng kể chiếm 10-20% trong chuỗi sản xuất gallium toàn cầu, cần những gì?

Theo báo cáo hàng năm, Trung Quốc đã trích xuất 146 tấn gallium từ 20 triệu tấn alumina. Đầu tiên bạn cần đầu tư 1500 tỷ để xây dựng một nhà máy có công suất luyện kim alumina hàng năm 15 triệu tấn. Sau khi sản xuất alumina xong, không thể bỏ đi, theo tỷ lệ khoảng 2 tấn alumina tương đương 1 tấn nhôm điện phân, bạn còn phải xây dựng thêm một nhà máy nhôm điện phân siêu lớn công suất 7,5 triệu tấn. Nhà máy này tương đương một doanh nghiệp nhôm lớn của Trung Quốc hoặc lớn hơn một chút so với Wuhai của Trung Quốc.

Mỗi tấn alumina cần 2 tấn quặng bauxite, 0,25 tấn vôi tôi và 0,5 tấn than tiêu chuẩn. Mỗi tấn nhôm điện phân cần 13.000 kWh điện, vậy 7,5 triệu tấn nhôm điện phân sẽ cần khoảng 1 nghìn tỷ kWh điện mỗi năm, tương đương với sản lượng điện hàng năm của Tam Hiệp.

Lấy công nghệ hạt nhân hàng đầu của Mỹ làm ví dụ, mỗi nhà máy hạt nhân nước áp lực (PWR) phát điện khoảng 10 tỷ kWh mỗi năm, bạn cần xây 10 nhà máy.

Kể từ sau sự cố Three Mile Island, Mỹ đã gần 40 năm không xây mới nhà máy điện hạt nhân, kể từ năm 1996 chỉ có 3 lò phản ứng mới đi vào hoạt động.

Sau khi xây dựng xong nhà máy alumina, nhà máy nhôm điện phân, nhà máy điện, để vận chuyển soda (Mỹ là nước xuất khẩu ròng, không thiếu), vôi tôi (cũng không thiếu) cùng các vật tư khác đến nhà máy, bạn còn cần các cơ sở hạ tầng như cảng, đường bộ.

Ồ đúng rồi, còn có công nhân ngành công nghiệp nữa. Wuhai có khoảng 100.000 nhân viên, giả sử người Mỹ có mức tự động hóa cao, năng suất cao, các bộ phận quản lý hậu cần đều tự động, nếu không tính đến chuyện tuyển người thân, theo cách tính trung bình 20 lò điện phân mỗi người quản lý, dự án 50 vạn tấn/năm cần khoảng 600 công nhân kỹ thuật, 7,5 triệu tấn nhôm điện phân cần khoảng 10.000 công nhân lành nghề. Cộng thêm các nhà máy alumina, nhà máy điện phụ trợ, tổng cộng chỉ cần thêm 30.000 đến 50.000 công nhân lành nghề nữa. Từ năm 1979, ngành công nghiệp chế tạo của Mỹ giảm từ 20 triệu xuống còn 12 triệu việc làm, mất khoảng 8 triệu việc, trong 45 năm trung bình mỗi năm mất khoảng vài trăm nghìn.

Bây giờ bạn đã hiểu, để sản xuất 100 tấn kim loại gallium cần nhà máy điện, đường bộ, lưới điện, mỏ than, nhà máy soda, mỏ quặng bauxite, nhà máy alumina, nhà máy nhôm điện phân, mạng lưới sản xuất và tiêu thụ nhôm điện phân hoàn chỉnh cùng hàng chục nghìn công nhân lành nghề, kỹ thuật không khó, cứ làm đi.

Giả sử người Mỹ vượt qua các khó khăn về thiết kế, thi công, sản xuất, để sản xuất 100 tấn gallium, họ sẽ tạo ra một lượng alumina 750 triệu tấn, nhưng sẽ đối mặt với vấn đề lớn hơn: nhôm điện phân là một ngành dư thừa công suất, 45 triệu tấn nhôm điện phân Trung Quốc đang tìm kiếm khách hàng, đây là kim loại tiêu chuẩn, liệu 7,5 triệu tấn nhôm điện phân của bạn có phải là một món trang sức vàng mà ai cũng phải mua không? Nếu không bán được hoặc bán lỗ, số tiền đầu tư hàng nghìn tỷ cho dự án, cơ sở hạ tầng đi kèm, đào tạo và tuyển dụng hàng chục nghìn công nhân, có thể cứ trông chờ vào các cơ quan nhà nước Mỹ cấp vốn liên tục để duy trì hoạt động thua lỗ sao?

Đây mới chỉ là vấn đề của kim loại hiếm gallium, kim loại indium cũng tương tự, là kim loại đi kèm trong quặng đồng, để phá vỡ phong tỏa indium, bạn cần làm lại chuỗi ngành công nghiệp đồng theo cách đã nói ở trên...