Hiểu về bán khống: Từ đầu cơ đến phòng ngừa rủi ro

Bạn tự hỏi làm thế nào các nhà đầu tư chuyên nghiệp đặt cược vào các mức giá giảm? Câu trả lời nằm ở một chiến lược mà nhiều người đánh giá thấp: Bán khống. Dù để dự đoán biến động giá hay như một tấm chắn chống lại biến động thị trường – chúng tôi sẽ chỉ bạn trong hướng dẫn này cách bán khống hoạt động và khi nào nó phù hợp.

Nguyên tắc cơ bản: Làm thế nào để bán khống hoạt động?

Trong bán khống (còn gọi là Short-Selling), mọi thứ diễn ra theo một sơ đồ đơn giản – chỉ là ngược lại. Thay vì mua trước rồi bán sau, ở đây bán trước rồi mua sau:

1. Bạn mượn một cổ phiếu từ nhà môi giới của mình (ví dụ: cổ phiếu Apple)
2. Bạn bán ngay cổ phiếu này với giá thị trường hiện tại
3. Sau một thời gian, bạn mua lại cổ phiếu đó – lý tưởng nhất là với giá thấp hơn
4. Bạn trả lại cổ phiếu đã mượn cho nhà môi giới

Lợi nhuận phát sinh từ chênh lệch giữa giá bán và giá mua. Nghe có vẻ đơn giản? Về cơ bản thì đúng – nhưng vẫn có những rủi ro.

Ví dụ thực tế: Kiếm tiền từ các mức giá giảm

Hãy tưởng tượng một nhà đầu tư dự đoán rằng cổ phiếu Apple sẽ giảm sau một buổi giới thiệu sản phẩm thất vọng. Giá hiện tại là 150 Euro.

Kịch bản:

• Nhà đầu tư mượn 1 cổ phiếu Apple từ nhà môi giới
• Bán ngay với giá 150 Euro
• Sau vài ngày, giá thực tế giảm còn 140 Euro
• Mua lại cổ phiếu đó với giá 140 Euro
• Trả lại cho nhà môi giới

Kết quả: Lợi nhuận 10 Euro (150 – 140 = 10€)

Nếu nhà đầu tư nhầm và giá tăng lên 160 Euro, thay vì lợi nhuận, anh ta sẽ lỗ 10 Euro. Thậm chí còn nguy hiểm hơn: giá có thể tăng vô hạn – nghĩa là khoản lỗ của bạn có thể không giới hạn.

Bán khống như một biện pháp bảo hiểm: Khái niệm Hedging

Ngoài việc dự đoán biến động, còn có một ứng dụng thực tế hơn: Hedging. Với cách này, bạn bảo vệ các vị thế hiện có của mình.

Kịch bản: Giả sử bạn đã sở hữu 1 cổ phiếu Apple và muốn giữ lâu dài, nhưng lo ngại giảm giá trong ngắn hạn. Bạn có thể:

• Mượn 1 cổ phiếu Apple từ nhà môi giới và bán ngay với giá 150 Euro
• Nếu giá giảm như dự đoán xuống còn 140 Euro, bạn mua lại và trả lại cổ phiếu
• Lợi nhuận từ bán khống: 10 Euro
• Lỗ từ vị thế ban đầu: 10 Euro
• Kết quả ròng: 0 Euro – tài sản của bạn được bảo vệ

Nếu giá tăng thay vào đó, bán khống cũng giúp bạn bảo vệ tốt. Chiến lược này gọi là Hedging và là một công cụ an toàn của các nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Các chi phí ẩn khi bán khống

Một điều thường bị bỏ qua: Bán khống rất đắt đỏ. Lợi nhuận của bạn sẽ giảm nhanh chóng:

Chi phí giao dịch: Mỗi lần mua bán đều mất phí hoa hồng. Khi bán khống, bạn phải trả phí hai lần – khi bán cổ phiếu mượn và khi mua lại sau này.

Phí mượn: Nhà môi giới tính phí cho việc cho mượn cổ phiếu. Phí này càng cao nếu cổ phiếu ít có sẵn trên thị trường.

Lãi suất ký quỹ: Thường bạn cần vay vốn để bán khống – và phải trả lãi cho khoản vay này.

Bồi thường cổ tức: Nếu cổ phiếu trả cổ tức trong thời gian bạn bán khống, bạn phải bồi thường cho chủ sở hữu ban đầu.

Các khoản phí này có thể làm giảm đáng kể lợi nhuận của bạn – thậm chí biến thành lỗ.

Cân đối: Khi nào bán khống có lợi?

Ưu điểm:

• Dự đoán giảm giá giúp kiếm lợi trong thị trường gấu
• Bảo vệ rủi ro hiệu quả qua Hedging
• Tiềm năng lợi nhuận cao (với đòn bẩy)

Nhược điểm:

• Lỗ tiềm năng không giới hạn – rủi ro chính
• Phí giao dịch thường làm giảm lợi nhuận ròng đáng kể
• Phức tạp cao đòi hỏi kinh nghiệm
• Đòn bẩy làm tăng rủi ro theo cấp số nhân

Kết luận: Bán khống cần cân nhắc kỹ lưỡng

Bán khống không phải là công cụ dành cho người mới bắt đầu. Đối với dự đoán giảm giá thuần túy, rủi ro thường quá cao và phí quá lớn. Khác với đó, khi dùng để Hedging, bán khống là một công cụ giá trị để giảm thiểu rủi ro cho các nhà đầu tư dài hạn.

Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm, cần nắm rõ cấu trúc phí và tuân thủ các quy tắc dừng lỗ chặt chẽ từ đầu. Vì một điều chắc chắn: Với bán khống, lỗ của bạn có thể tăng nhanh hơn nhiều so với các vị thế mua dài hạn thông thường.