Forex: Giải thích toàn diện về thị trường ngoại hối và cách đầu tư vào đó

Giới thiệu: Thị trường giao dịch ngoại hối là gì?

Giao dịch ngoại hối được xem là một trong những thị trường tài chính lớn nhất thế giới về khối lượng giao dịch và thanh khoản. Tại đây, các ngân hàng, công ty, nhà đầu tư và cá nhân tham gia trao đổi tiền tệ suốt gần như 24 giờ mỗi ngày. Mỗi lần bạn đổi tiền địa phương trước khi đi du lịch, bạn đang trực tiếp tham gia vào thị trường khổng lồ này.

Theo các số liệu mới nhất công bố vào tháng 4 năm 2025, trung bình mỗi ngày thị trường ngoại hối giao dịch khoảng 9.6 nghìn tỷ đô la Mỹ, khiến nó lớn hơn tất cả các thị trường chứng khoán toàn cầu cộng lại về khối lượng giao dịch. Điều này do tính chất toàn cầu của các loại tiền tệ và sự phụ thuộc của nền kinh tế quốc tế vào các hoạt động trao đổi liên tục.

Dù thị trường này mang lại nhiều cơ hội đầu tư và đầu cơ lớn, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro cao do sử dụng đòn bẩy tài chính và biến động giá nhanh chóng. Vì vậy, việc hiểu rõ cơ chế hoạt động của thị trường và cách thức vận hành là điều thiết yếu trước khi bắt đầu giao dịch ngoại hối.

Định nghĩa ngoại hối và cơ chế hoạt động

Từ “Forex” là viết tắt của cụm từ (Foreign Exchange), tức là thị trường giao dịch tiền tệ liên tục diễn ra giữa các bên khác nhau trên toàn thế giới. Khi giao dịch ngoại hối, nhà đầu tư luôn xử lý theo cặp tiền tệ như EUR/USD hoặc USD/JPY.

Trong mỗi cặp tiền tệ, đồng tiền đầu tiên gọi là “đồng tiền cơ sở” và đồng tiền thứ hai là “đồng tiền báo giá”. Giá niêm yết thể hiện bao nhiêu đơn vị của đồng tiền báo giá cần để mua một đơn vị của đồng tiền cơ sở.

Cách thức hoạt động của thị trường

Thị trường ngoại hối hoạt động qua mạng lưới điện tử toàn cầu mà không có một sàn giao dịch trung tâm nào, gọi là giao dịch ngoài sàn (OTC). Công việc diễn ra liên tục 24 giờ mỗi ngày, năm ngày trong tuần, bắt đầu từ phiên Sydney vào buổi sáng đến phiên New York vào buổi tối.

Các nhà giao dịch dựa vào dự đoán về biến động của từng đồng tiền trong cặp:

• Mua vào: khi dự đoán giá trị đồng tiền cơ sở tăng
• Bán ra: khi dự đoán giá trị đồng tiền cơ sở giảm

Vì biến động của các đồng tiền phụ thuộc vào mối quan hệ giữa hai đồng tiền, việc một đồng tăng giá đồng nghĩa với đồng kia giảm giá, khiến thị trường dựa trên so sánh liên tục sức mạnh của các đồng tiền.

Các loại cặp tiền tệ

Các cặp ngoại hối được chia thành ba nhóm chính khác nhau về độ thanh khoản và rủi ro:

1. Các cặp chính (Majors)

Bao gồm các đồng tiền được giao dịch nhiều nhất toàn cầu, đại diện cho các nền kinh tế mạnh, do đó có tính thanh khoản cao nhất và chênh lệch giá nhỏ nhất:

• EUR/USD – Euro so với Đô la Mỹ
• USD/JPY – Đô la Mỹ so với Yên Nhật
• GBP/USD – Bảng Anh so với Đô la Mỹ
• AUD/USD – Đô la Úc so với Đô la Mỹ
• USD/CHF – Đô la Mỹ so với Franc Thụy Sỹ
• USD/CAD – Đô la Mỹ so với Đô la Canada

2. Các cặp phụ (Minors)

Còn gọi là các cặp chéo vì không bao gồm đô la Mỹ. Mặc dù ít hoạt động hơn các cặp chính, nhưng chênh lệch giá trong các cặp này thường rộng hơn:

• EUR/GBP – Euro so với Bảng Anh
• EUR/CHF – Euro so với Franc Thụy Sỹ
• GBP/JPY – Bảng Anh so với Yên Nhật

3. Các cặp hiếm (Exotics)

Kết hợp đồng tiền mạnh với đồng tiền của nền kinh tế mới nổi, có đặc điểm biến động cao và chênh lệch giá rộng, phù hợp cho các nhà giao dịch có kinh nghiệm:

• USD/MXN – Đô la Mỹ so với Peso Mexico
• USD/THB – Đô la Mỹ so với Baht Thái

Các thuật ngữ cơ bản trong giao dịch ngoại hối

Spread (Spread)

Khoảng cách giữa giá mua và giá bán của đồng tiền. Càng nhỏ càng tốt cho nhà giao dịch. Ví dụ: nếu giá mua là 1.1050 và giá bán là 1.1048, thì spread bằng 2 điểm.

Lot (Lot)

Đơn vị đo lường xác định khối lượng giao dịch. Được chia thành các loại khác nhau (chuẩn, mini, micro) để dễ dàng quản lý khối lượng và rủi ro.

Pip (Pip)

Đơn vị đo sự biến động giá của cặp tiền tệ, thường thể hiện sự di chuyển ở chữ số thứ tư sau dấu thập phân. Nếu giá EUR/USD di chuyển từ 1.1000 lên 1.1001, nghĩa là đã di chuyển 1 pip.

Đòn bẩy tài chính (Leverage)

Công cụ cho phép tăng khối lượng giao dịch bằng cách sử dụng một phần nhỏ vốn chủ sở hữu (ký quỹ). Tăng khả năng sinh lời nhưng cũng làm tăng khả năng thua lỗ. Ví dụ: với đòn bẩy 1:100, bạn có thể giao dịch 10.000 đô la với chỉ 100 đô la vốn.

Ký quỹ (Margin)

Số tiền nhỏ trong giá trị giao dịch được dùng làm bảo đảm để mở các lệnh có đòn bẩy tài chính. Để mở một lệnh trị giá 1.000 đô la, bạn chỉ cần ký quỹ khoảng 50 đô la tùy theo đòn bẩy sử dụng.

Thời gian hoạt động của thị trường ngoại hối

Thị trường ngoại hối hoạt động gần như liên tục 24 giờ mỗi ngày, năm ngày trong tuần. Bắt đầu từ phiên Sydney vào buổi sáng và kết thúc khi phiên New York đóng cửa vào buổi tối.

Các phiên chính luân phiên như sau:

• Phiên Sydney
• Phiên Tokyo
• Phiên London
• Phiên New York

Thời điểm giao dịch tốt nhất là trong các khoảng thời gian giao thoa của các phiên chính, đặc biệt là khi London và New York giao nhau, nơi khối lượng giao dịch và thanh khoản tăng rõ rệt. Ngược lại, hoạt động sẽ giảm nhẹ trong phiên châu Á.

Các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường ngoại hối

Chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương

Các quyết định về lãi suất của ngân hàng trung ương ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị đồng tiền. Tăng lãi suất làm đồng tiền trở nên hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài. Khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ nâng lãi suất vào năm 2022, đồng đô la đã tăng mạnh so với hầu hết các đồng tiền chính.

Lạm phát và tăng trưởng kinh tế

Lạm phát cao làm giảm sức mua của đồng tiền, trong khi tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ thu hút đầu tư và làm tăng giá trị đồng tiền.

Can thiệp của chính phủ

Các ngân hàng trung ương đôi khi can thiệp trực tiếp vào thị trường ngoại hối để hỗ trợ đồng tiền của họ. Chẳng hạn, trong thỏa thuận “Plaza” năm 1985, năm quốc gia đã hợp tác để giảm giá trị đồng đô la.

Các cuộc khủng hoảng chính trị và địa chính trị

Các sự kiện chính trị bất ổn khiến nhà đầu tư chuyển hướng sang các đồng tiền “an toàn” như đô la và yên Nhật. Trong đại dịch COVID-19 năm 2020, các đồng tiền của các thị trường mới nổi giảm giá, trong khi các đồng tiền an toàn tăng giá.

Các chiến lược giao dịch ngoại hối

Giao dịch dài hạn

Dựa trên việc giữ lệnh trong nhiều tuần, tháng hoặc năm, tận dụng xu hướng chung và các yếu tố kinh tế cơ bản. Chủ yếu tập trung vào phân tích cơ bản:

Ưu điểm:

• Linh hoạt theo dõi
• Tập trung vào xu hướng lớn
• Thời gian phân tích đủ dài
• Ít áp lực tâm lý

Giao dịch ngắn hạn

Tập trung vào biến động giá hàng ngày hoặc theo phút, từ vài phút đến vài ngày. Yêu cầu theo dõi liên tục và sử dụng phân tích kỹ thuật nhiều.

Các loại chính:

• Scalping: Mở và đóng lệnh trong vài phút hoặc giây
• Giao dịch trong ngày: Lệnh mở và đóng trong cùng ngày
• Giao dịch swing: Giữ lệnh trong vài ngày hoặc vài tuần

Ưu điểm:

• Cơ hội lợi nhuận nhanh
• Tận dụng biến động mạnh
• Linh hoạt trong chiến lược
• Giảm rủi ro ban đêm

Các chỉ số kỹ thuật quan trọng

• Trung bình động: Giúp nhìn rõ xu hướng chung
• Chỉ số sức mạnh tương đối (RSI): Cho biết giá đang mua quá mức hay bán quá mức
• Chỉ số MACD: Hiện thị xu hướng và khả năng đảo chiều
• Dải Bollinger: Phát hiện mức độ biến động của thị trường
• Các mức hỗ trợ và kháng cự: Các mức giá nhất định mà thị trường thường dừng lại

Ưu điểm của giao dịch ngoại hối

✅ Giao dịch 24/5

✅ Yêu cầu vốn thấp nhờ đòn bẩy tài chính

✅ Thanh khoản cao và dễ thực hiện các lệnh lớn

✅ Chênh lệch giá tương đối hẹp

✅ Cơ hội lợi nhuận đa dạng từ biến động ngắn hạn và dài hạn

Thách thức của giao dịch ngoại hối

❌ Rủi ro cao và khả năng mất toàn bộ vốn

❌ Khó học và áp dụng đúng kỹ thuật

❌ Biến động giá liên tục và các biến cố đột ngột

❌ Khó quản lý lệnh 24/7

❌ Giá cả bị ảnh hưởng nhanh chóng và không lường trước bởi các tin tức kinh tế

Các lời khuyên cơ bản để thành công trong giao dịch ngoại hối

📌 Học kỹ thị trường: Nghiên cứu các cặp tiền và các yếu tố ảnh hưởng trước khi rót vốn

📌 Lập kế hoạch rõ ràng: Xác định mục tiêu, mức độ rủi ro, chiến lược sẽ theo

📌 Sử dụng tài khoản demo: Thử nghiệm chiến lược trên tài khoản ảo trước khi giao dịch thật

📌 Quản lý rủi ro: Dùng lệnh dừng lỗ và xác định tỷ lệ rủi ro cho mỗi lệnh (1-2% vốn)

📌 Kiểm soát cảm xúc: Đừng để thua lỗ hay lòng tham chi phối quyết định

📌 Theo dõi tin tức kinh tế: Cập nhật các sự kiện ảnh hưởng đến thị trường

📌 Đánh giá hiệu quả: Sau mỗi lệnh, phân tích thành công và điểm cần cải thiện

Tóm lại

Thị trường ngoại hối là thị trường tài chính lớn nhất và thanh khoản cao nhất toàn cầu. Nó mang lại nhiều cơ hội đầu tư và đầu cơ nhờ hoạt động liên tục 24 giờ và biến động giá không ngừng.

Thành công trong ngoại hối dựa trên việc học hỏi liên tục, phát triển kỹ năng phân tích, và tuân thủ kế hoạch rõ ràng. Dù mục tiêu của bạn là kiếm lợi ngắn hạn hay xây dựng chiến lược dài hạn, việc hiểu rõ thị trường, lập kế hoạch hợp lý và sử dụng các công cụ phù hợp đều là yếu tố then chốt để đạt kết quả tích cực.

Hãy nhớ rằng, giao dịch ngoại hối không chỉ là trao đổi tiền tệ, mà còn là một trải nghiệm học hỏi liên tục để hiểu rõ nền kinh tế toàn cầu và tận dụng các cơ hội tài chính một cách khôn ngoan và kỷ luật.