Quy luật cung cầu: Tại sao nhà đầu tư cần phải hiểu?

Nhiều nhà đầu tư cố gắng tìm kiếm công thức bí mật để kiếm lợi nhuận từ thị trường chứng khoán, nhưng có thể quên rằng tất cả các yếu tố thúc đẩy giá tài sản đều là lực mua và lực bán luôn đấu tranh với nhau. Lý thuyết cung cầu chính là chìa khóa giải thích rõ ràng vấn đề này. Và khi bạn hiểu rõ nó rồi, việc bắt nhịp mua bán sẽ dễ dàng hơn rất nhiều.

Giá được xác định như thế nào?

Trong thị trường tài chính, giá cổ phiếu không xảy ra một cách ngẫu nhiên. Nó xuất phát từ sự cân bằng giữa hai lực:

Lực mua (Demand) - Người ta muốn mua cổ phiếu khi họ thấy cơ hội hoặc có tin tốt, họ sẽ đề xuất giá cao hơn để giành mua. Càng nhiều người muốn mua, giá càng cao.

Lực bán (Supply) - Người ta muốn bán cổ phiếu khi giá cao hoặc sợ giá sẽ giảm tiếp, họ sẽ giảm giá để thu hút người mua. Càng nhiều người muốn bán, giá càng giảm.

Khi lực mua và lực bán gặp nhau và cân bằng, điểm đó gọi là Cân bằng (Equilibrium), chính là mức giá phù hợp tại thời điểm đó.

Áp dụng lý thuyết quy luật cung cầu trong việc bắt nhịp mua bán

Thay vì chỉ nói lý thuyết, hãy xem cách các nhà giao dịch thực tế sử dụng hàng ngày:

Công cụ 1: Đọc biểu đồ nến (Candle Stick)

Nến xanh cho biết lực mua thắng lực bán trong khoảng thời gian đó, người mua sẵn sàng trả giá cao hơn. Dấu hiệu này có thể cho thấy còn có thêm cầu.

Nến đỏ cho biết lực bán thắng, người bán giảm giá để thu hút người mua. Đây là tín hiệu cung quá mức.

Nến doji (giá mở và đóng gần như bằng nhau) cho thấy cả hai phe đấu nhau khá cân bằng, chưa rõ ai thắng.

Công cụ 2: Hỗ trợ và kháng cự (Support & Resistance)

Hỗ trợ - Mức giá mà người mua chờ để mua ở mức giá tốt, cho thấy có cầu sẵn sàng đẩy giá lên.

Kháng cự - Mức giá mà người bán chờ để bán khi giá đủ cao, cho thấy có cung muốn bán.

Khi giá vượt qua kháng cự, cho thấy lực mua thực sự mạnh. Ngược lại, nếu giá phá xuống hỗ trợ, cho thấy lực bán rất lớn.

Công cụ 3: Giao dịch vùng cầu cung (Sử dụng Reversal và Continuation)

Đây là những gì các nhà giao dịch chuyên nghiệp dùng, dựa trên biến động của giá:

DBR (Demand Zone Drop Base Rally) - Giá giảm mạnh (Drop) do lực bán quá lớn, sau đó lực mua từ đáy quay trở lại, giá dao động trong vùng (Base) trước khi lực mua thắng, giá vượt lên (Rally). Các nhà giao dịch mua tại điểm vượt lên này.

RBD (Supply Zone Rally Base Drop) - Tương tự nhưng ngược lại, giá tăng nhanh (Rally) do lực mua quá lớn, sau đó điều chỉnh, khi lực bán thắng, giá giảm mạnh (Drop). Các nhà giao dịch bán tại điểm giảm này.

RBR (Rally Base Rally) - Giá tăng (Rally) rồi tiếp tục tăng nữa, trong quá trình dao động nhẹ (Base) trước khi tiếp tục tăng (Rally). Dấu hiệu cho thấy lực mua còn mạnh.

DBD (Drop Base Drop) - Giá giảm (Drop) thêm nữa, trong quá trình dao động nhẹ rồi tiếp tục giảm, cho thấy lực bán vẫn chưa dừng.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu trong thị trường chứng khoán?

Yếu tố vĩ mô - Lãi suất thấp = mọi người không quan tâm gửi tiền, chuyển sang mua cổ phiếu, cầu tăng. Ngược lại, lãi suất cao = mọi người chọn gửi tiền, cầu giảm.

Thanh khoản - Khi hệ thống có nhiều tiền, nhà đầu tư có nhiều tiền mặt, có thể mua nhiều hơn, cầu tăng.

Niềm tin - Tin tốt khiến mọi người đẩy giá lên, sẵn sàng trả cao. Tin xấu khiến mọi người sợ hãi, bỏ mua.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cung?

Chính sách công ty - Công ty mua lại cổ phiếu = giảm cung (Cổ phiếu trên thị trường ít đi). Công ty tăng vốn = tăng cung (Cổ phiếu trên thị trường nhiều hơn).

IPO mới - Công ty mới niêm yết = tăng lượng chứng khoán trên thị trường, làm tăng cung.

Quy định - Các điều kiện của thị trường chứng khoán có thể hạn chế việc bán ra, giảm cung.

Từ lý thuyết đến thực hành

Cách các nhà phân tích cơ bản (Fundamental Analysis) nghĩ - Họ cho rằng, nếu công ty có kết quả kinh doanh tốt, mọi người sẽ muốn mua (cầu tăng), giá sẽ đi lên. Ngược lại, nếu kết quả kém, mọi người sẽ bỏ mua (cầu giảm), giá giảm.

Cách các nhà giao dịch (Technical Analysis) nghĩ - Họ dựa vào biến động giá và khối lượng giao dịch để dự đoán điểm nào sẽ có Reversal hoặc Continuation, nhằm bắt nhịp chính xác.

Những điều cần ghi nhớ

Quy luật cung cầu không chỉ là lý thuyết kinh tế học. Đối với nhà đầu tư, nó là công cụ giúp bạn biết thị trường hiện tại đang có lực mua hay lực bán thắng. Khi bạn hiểu rõ các lực này, quyết định mua hay bán sẽ có lý do hơn, không còn chỉ là đoán mò nữa.

Việc học không khó, chỉ cần thử nghiệm áp dụng và quan sát biến động giá thực tế, bạn sẽ thấy rõ cách quy luật cung cầu hoạt động ra sao trong thị trường thực.