Tài sản lưu động của công ty: yếu tố quan trọng phản ánh sức mạnh tài chính của doanh nghiệp

Tại sao cần hiểu về tài sản lưu động?

Đối với nhà đầu tư tập trung phân tích giá trị, việc nghiên cứu báo cáo tài chính là kỹ năng cơ bản không thể thiếu. Các thành phần của bảng cân đối kế toán đều mang ý nghĩa quan trọng, nhưng nếu nói về các chỉ số đo khả năng ứng phó với khủng hoảng đột ngột tài sản lưu động (Current Asset) là một trong những phần được ưa chuộng và phổ biến nhất để nghiên cứu.

Tại sao lại vậy? Bởi con số này giúp người quan tâm nhìn rõ hình ảnh về sự ổn định của dòng tiền ngắn hạn của công ty. Khi mọi thứ tiến một bước về phía trước, loại tài sản này sẽ được dùng để bù đắp cho sự thiếu hụt thanh khoản nếu xảy ra các sự kiện không lường trước được.

Tài sản lưu động là gì?

Trong bảng cân đối kế toán (Balance Sheet), phần tài sản (Asset) được chia thành hai loại chính: tài sản lưu động và tài sản không lưu động (Noncurrent Asset)

Tài sản lưu động (Current Asset) đề cập đến giá trị của các tài sản và nguồn lực mà công ty có thể chuyển đổi thành tiền mặt trong vòng 12 tháng. Đây là công cụ đo lường khả năng chống chịu khó khăn, càng nhiều thì công ty càng có khả năng phòng vệ tài chính mạnh mẽ hơn.

Chữ “lưu động” trong tên gọi này cũng mang ý nghĩa rằng các tài sản này có thể dễ dàng di chuyển và chuyển đổi hình thái, khác với tài sản không lưu động cố định với công ty trong dài hạn như đất đai, nhà xưởng, máy móc, vốn đòi hỏi thời gian dài và phức tạp để chuyển đổi thành tiền mặt.

Các dạng của tài sản lưu động

Khi xem trong bảng cân đối của công ty, bạn sẽ thấy tài sản lưu động gồm nhiều thành phần khác nhau:

Tiền mặt và các khoản tương đương tiền (Cash & Cash Equivalents) là các tài sản có tính thanh khoản cao nhất. Tiền mặt có thể dùng ngay để thanh toán nợ, còn các khoản tương đương tiền như tiền gửi ngân hàng hoặc các chứng khoán đầu tư ngắn hạn có rủi ro thấp cũng có thể nhanh chóng chuyển đổi thành tiền mặt trong thời gian ngắn. Mặc dù việc giữ nhiều tiền mặt không sinh lợi, làm mất cơ hội kiếm lời, nhưng đó là cái giá của việc duy trì tính thanh khoản cao.

Đầu tư ngắn hạn (Short-Term Investment) là các khoản đầu tư trong các chứng khoán nợ như trái phiếu hoặc chứng khoán vốn như cổ phiếu, mà công ty dự định giữ trong thời gian ngắn dưới một năm. Loại hình đầu tư này mang lại khả năng sinh lợi tài chính, nhưng cũng đi kèm rủi ro biến động giá.

Các khoản phải thu và tài sản khác có thể thu hồi (Receivable) là các khoản tiền mà khách hàng hoặc các bên khác còn nợ công ty. Thường phát sinh từ việc bán hàng tín dụng để linh hoạt trong giao dịch. Rủi ro phụ thuộc vào khả năng và ý thức thanh toán của khách hàng.

Chứng từ nhận tiền (Notes Receivable) có thời hạn dưới một năm, là các hợp đồng cam kết bên kia sẽ thanh toán. Có thể là hợp đồng vay mượn hoặc hợp đồng thu tiền từ bán hàng.

Hàng tồn kho (Inventory) gồm nguyên vật liệu, bán thành phẩm và thành phẩm đã sản xuất xong đang chờ bán. Phần này có thể chuyển thành doanh thu, nhưng nhà đầu tư cần theo dõi tuổi đời của hàng tồn kho, tính chất hao mòn hoặc có vấn đề trong bán hàng hay không. Nếu không bán được, hàng tồn kho có thể trở thành chi phí chìm làm giảm lợi nhuận trong tương lai.

Vật tư và dụng cụ (Supplies) là các vật liệu tiêu hao như giấy, mực, bút, dùng trong hoạt động kinh doanh của công ty.

Doanh thu chưa thực hiện và chi phí trả trước (Accrued Income & Prepaid Expenses) là các khoản dự kiến sẽ nhận được trong tương lai gần, vì hiện tại đã ghi nhận cả doanh thu và chi phí trả trước.

Đọc hiểu tài sản lưu động để đánh giá khả năng thanh khoản ngắn hạn

Khi nhìn vào phần tài sản lưu động trong bảng cân đối, nhà đầu tư có thể xác định xem công ty có đủ tiền tài sản để thanh toán các khoản nợ ngắn hạn và chi phí hoạt động hàng ngày hay không. Con số này là công cụ chẩn đoán khả năng an toàn trước khủng hoảng. Ví dụ, trong đại dịch COVID-19 bùng phát toàn cầu năm 2563, nhiều công ty phải tạm dừng hoạt động hoặc thu tiền tạm thời, nhưng vẫn phải trả lương nhân viên, tiền thuê, chi phí bảo trì thiết bị. Lúc này, tài sản lưu động lớn trở thành “cứu cánh” quan trọng.

Ngoài ra, các loại tài sản lưu động cũng rất quan trọng. Tiền mặt hoặc các khoản tương đương có thể chuyển đổi thành thanh khoản chắc chắn. Các khoản phải thu phụ thuộc vào việc theo dõi và thu hồi, có thể chậm hoặc không thu được nếu khách hàng gặp khó khăn tài chính. Do đó, chất lượng của tài sản lưu động quan trọng không kém số lượng.

Ví dụ từ nghiên cứu của Apple

Công ty Apple (APPL) nổi tiếng với giá trị thị trường cao nhất và có khả năng thanh khoản rất mạnh. Trong cuộc họp cổ đông đầu năm 2563, thời điểm COVID-19 mới bắt đầu bùng phát, CEO Tim Cook xác nhận rằng khả năng thanh khoản của Apple không phải là vấn đề.

Theo báo cáo tài chính năm 2562, Apple có tổng tài sản lưu động là $162,819 triệu đô la, trong đó tiền mặt và các khoản tương đương chiếm $59 nghìn tỷ đô la.

Trong năm tiếp theo, năm 2563, tổng tài sản lưu động giảm xuống còn $143 nghìn tỷ đô la, giảm nhẹ so với năm trước. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là:

Tiền mặt và các khoản tương đương giảm từ $135 nghìn tỷ xuống còn $90 nghìn tỷ đô la, giảm 46 %$48 . Trong khi đó, các khoản phải thu khách hàng (Receivable) lại tăng từ (nghìn tỷ lên )nghìn tỷ đô la, tăng 62.7 %$37 .

Sự thay đổi này có thể phản ánh hai điều: Một là công ty đã điều chỉnh chính sách thu nợ dài hạn hơn, hoặc hai là hiệu quả thu hồi nợ từ đối tác giảm đi. Cả hai đều là những yếu tố nhà đầu tư cần theo dõi trong thời gian tới.

Tóm lại

Tài sản lưu động là chỉ số phản ánh khả năng thanh khoản ngắn hạn và khả năng chống chịu khủng hoảng của công ty. Tuy nhiên, chỉ số này trong báo cáo tài chính không đủ để đánh giá toàn diện.

Nhà đầu tư cần phân tích sâu hơn các thành phần của tài sản lưu động: phần nào là tiền mặt hiệu quả cao, phần nào là các khoản phải thu có rủi ro, phần nào là hàng tồn kho có thể gặp vấn đề. Từ đó, xác định xem công ty có đủ khả năng thanh toán các khoản nợ và chi phí hay không, kể cả trong các tình huống khủng hoảng kéo dài như dịch bệnh. Đây là những số liệu quan trọng mà các nhà phân tích cần nghiên cứu kỹ lưỡng.