Cơ chế lợi nhuận cần biết trước khi đầu tư vào trái phiếu chính phủ Mỹ

Trong thị trường tài chính toàn cầu ngày càng nhiều nhà đầu tư Hàn Quốc tìm kiếm các lựa chọn đầu tư ổn định nhất. Đặc biệt, khi bất ổn kinh tế gia tăng, trái phiếu chính phủ Mỹ nổi bật như một tài sản an toàn hàng đầu toàn cầu. Mặc dù lãi suất danh nghĩa có vẻ thấp, nhưng điểm mạnh của chúng là tính thanh khoản cao có thể quy đổi ngay thành tiền mặt và sự đảm bảo hoàn trả từ chính phủ Mỹ. Bài viết này sẽ xem xét từng bước từ cơ chế cốt lõi của đầu tư trái phiếu Mỹ đến các chiến lược thực tế mà nhà đầu tư Hàn Quốc có thể áp dụng.

Cơ bản về thị trường trái phiếu: Mối quan hệ giữa lãi suất và lợi suất

Nhiều nhà đầu tư thường dùng thuật ngữ ‘lãi suất’ và ‘lợi suất’ của trái phiếu như nhau, nhưng về mặt kỹ thuật, chúng khác nhau.

Trái phiếu về bản chất là giấy nợ. Chính phủ hoặc doanh nghiệp vay vốn từ nhà đầu tư, hoàn trả gốc vào ngày đáo hạn đã định, và trong quá trình đó, thường xuyên(thường là 6 tháng hoặc 1 lần mỗi năm) trả lãi. Chính phủ Mỹ cũng phát hành trái phiếu để bù đắp thiếu hụt ngân sách cần thiết cho hoạt động quốc gia. Trong số đó, trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm là sản phẩm được giao dịch sôi động nhất trên thị trường, phản ánh tâm lý thị trường tốt nhất và là chỉ số quan trọng.

Lợi suất trái phiếu Mỹ được thể hiện bằng tỷ lệ lợi nhuận dự kiến chia cho giá mua, gọi là ‘lợi suất(yield)’. Khác với lãi suất cố định khi phát hành, lợi suất này biến động theo thời gian thực trên thị trường.

Giá trái phiếu biến động theo cung cầu, từ đó lợi suất cũng thay đổi. Khi nhu cầu tài sản an toàn tăng, giá trái phiếu tăng, lợi suất giảm. Ngược lại, khi nhu cầu giảm, giá giảm, lợi suất tăng. Do đó, lợi suất trái phiếu Mỹ và giá của nó thường di chuyển ngược chiều, phản ánh chính xác tâm lý thị trường.

Phân loại và đặc điểm của trái phiếu Mỹ

Chính phủ Mỹ phát hành ba loại trái phiếu dựa theo kỳ hạn:

T-bill(Tài chính ngắn hạn): Dưới 1 năm, rủi ro gần như không có, tính thanh khoản cao. Phù hợp cho quản lý vốn ngắn hạn.

T-note(Tài chính trung hạn): Từ 1 đến 10 năm, lý tưởng cho nhà đầu tư có mục tiêu đầu tư trung hạn.

T-Bond(Tài chính dài hạn): Từ 10 đến 30 năm, cung cấp lãi suất cố định. Chủ yếu dành cho người nghỉ hưu hoặc nhà đầu tư tổ chức muốn tạo dòng thu nhập dài hạn.

Trong thời kỳ suy thoái, các trái phiếu này trở thành tài sản chủ chốt trong phân bổ danh mục. Ngoài ra, lợi suất trái phiếu Mỹ còn được dùng làm chuẩn mực cho lợi nhuận không rủi ro trên toàn cầu, đặc biệt lợi suất trái phiếu 10 năm là chỉ số chính thể hiện sức khỏe của nền kinh tế toàn cầu.

Thông thường, kỳ hạn dài hơn sẽ đi kèm lợi suất cao hơn, nhưng khi suy thoái sắp xảy ra, nhu cầu mua trái phiếu dài hạn tăng đột biến, dẫn đến hiện tượng ‘đường cong lợi suất ngược’ (inverted yield curve), khi lợi suất trái phiếu dài hạn thấp hơn ngắn hạn, báo hiệu khả năng suy thoái kinh tế.

Bốn lợi ích thực tế của đầu tư trái phiếu Mỹ

1. An toàn tối đa

Rủi ro vỡ nợ của chính phủ Mỹ là cực kỳ thấp. Ngay cả trong khủng hoảng kinh tế, nhà đầu tư vẫn đổ xô vào trái phiếu Mỹ, cho thấy khả năng vỡ nợ gần như không đáng kể.

2. Cấu trúc lợi nhuận cố định

Lãi suất cố định được xác định tại thời điểm phát hành và trả lãi định kỳ(thường là mỗi kỳ 6 tháng). Điều này phù hợp cho người nghỉ hưu hoặc nhà đầu tư bảo thủ cần dòng tiền định kỳ.

3. Tính thanh khoản cao vượt trội

Thị trường trái phiếu Mỹ là thị trường trái phiếu lớn nhất thế giới, hàng ngày giao dịch hàng nghìn tỷ USD. Dù giữ đến đáo hạn hay cần bán gấp, đều dễ dàng thực hiện. Tính thanh khoản cao này giúp đa dạng hóa danh mục dễ dàng hơn.

4. Ưu đãi về thuế

Lãi từ trái phiếu chính phủ Mỹ chịu thuế liên bang, nhưng miễn thuế tại các bang(state) và địa phương(local tax). Nhà đầu tư Hàn Quốc cũng hưởng lợi từ ưu đãi này, giúp lợi nhuận sau thuế cao hơn.

Bốn rủi ro dễ bỏ qua

1. Rủi ro lãi suất

Sau khi mua trái phiếu, nếu lãi suất thị trường tăng, trái phiếu mới phát hành sẽ có lãi suất cao hơn. Trái phiếu cũ trở nên kém hấp dẫn hơn, giá giảm. Nếu bán trước đáo hạn trong bối cảnh lãi suất tăng, nhà đầu tư sẽ chịu lỗ.

2. Rủi ro lạm phát

Trái phiếu cố định có thể không theo kịp tốc độ tăng giá của lạm phát. Khi lạm phát vượt quá lợi suất trái phiếu Mỹ, lợi nhuận thực sẽ âm. Trái phiếu liên kết lạm phát(TIPS) được thiết kế để chống lại rủi ro này, nhưng trái phiếu thông thường thì không.

3. Rủi ro tỷ giá(đặc biệt quan trọng đối với nhà đầu tư Hàn Quốc)

Khi nhà đầu tư Hàn Quốc đầu tư vào trái phiếu Mỹ, điều quan tâm lớn nhất là tỷ giá hối đoái. Khi đồng đô la yếu đi so với won, giá trị quy đổi lợi nhuận lãi và gốc bằng won sẽ giảm, làm giảm tổng lợi nhuận.

4. Rủi ro tín dụng

Về lý thuyết, chính phủ Mỹ có thể không thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Tuy nhiên, dựa trên độ tín nhiệm lịch sử và vị thế kinh tế hiện tại, rủi ro này là cực kỳ thấp.

Ba cách mua trái phiếu Mỹ

Tùy theo quy mô vốn, khẩu vị rủi ro và khả năng quản lý thời gian của nhà đầu tư, các phương thức phù hợp sẽ khác nhau.

Phương thức 1: Mua trực tiếp

Mua trái phiếu trực tiếp từ Bộ Tài chính Mỹ qua TreasuryDirect hoặc qua các công ty chứng khoán trên thị trường thứ cấp.

Ưu điểm: Có thể kiểm soát trực tiếp các quyết định mua bán, không mất phí quản lý quỹ. Giữ đến đáo hạn sẽ nhận lãi và gốc đúng hạn.

Nhược điểm: Giới hạn mua tối đa 1 lần là 10.000 USD qua TreasuryDirect. Để đa dạng hóa danh mục, cần quản lý nhiều trái phiếu, đòi hỏi vốn lớn. Nếu bán trước đáo hạn trong thời kỳ lãi suất tăng, có thể bị lỗ.

Phù hợp với: Nhà đầu tư dự định giữ lâu dài, cần dòng thu nhập định kỳ, thích tự quản lý danh mục.

Phương thức 2: Quỹ tương hỗ(Quỹ trái phiếu)

Huy động vốn từ nhiều nhà đầu tư để xây dựng danh mục trái phiếu đa dạng, do các quản lý quỹ chuyên nghiệp vận hành.

Ưu điểm: Đa dạng hóa rủi ro của từng trái phiếu, quản lý chủ động theo tình hình thị trường. Có thể đầu tư với số vốn nhỏ.

Nhược điểm: Phí quản lý làm giảm lợi nhuận ròng. Không kiểm soát trực tiếp các trái phiếu trong danh mục.

Phù hợp với: Nhà đầu tư không có nhiều thời gian hoặc muốn chuyên nghiệp hóa, tìm kiếm ổn định dài hạn, tránh rủi ro.

Phương thức 3: Quỹ ETF(Exchange-Traded Fund)

Quỹ theo dõi chỉ số trái phiếu Mỹ, giao dịch như cổ phiếu trên sàn.

Ưu điểm: Phí quản lý thấp hơn nhiều so với quỹ chủ động. Giao dịch linh hoạt, thanh khoản cao.

Nhược điểm: Chịu ảnh hưởng của biến động thị trường như cổ phiếu. Có thể sai lệch theo chỉ số (tracking error). Không kỳ vọng hiệu quả vượt trội nhờ quản lý chủ động.

Phù hợp với: Nhà đầu tư muốn tiếp xúc trái phiếu Mỹ với chi phí thấp, ưa thích chiến lược thụ động, tin tưởng thị trường hiệu quả, muốn kiểm soát trực tiếp.

Chiến lược dành cho nhà đầu tư Hàn Quốc

Quản lý rủi ro tỷ giá

Khi đầu tư trái phiếu Mỹ, nhà đầu tư Hàn Quốc quan tâm lớn đến biến động tỷ giá. Rủi ro tỷ giá là sự không chắc chắn khi đồng đô la biến động so với won, ảnh hưởng đến giá trị quy đổi lợi nhuận.

Hedging tỷ giá bằng các công cụ phái sinh như hợp đồng kỳ hạn giúp cố định tỷ giá trước, giảm thiểu rủi ro. Tuy nhiên, điều này cũng bỏ lỡ cơ hội lợi nhuận từ biến động thuận lợi của tỷ giá.

Chiến lược hiệu quả là chỉ hedging một phần vốn, ví dụ đầu tư 10.000 USD, chỉ hedging 5.000 USD. Khi tỷ giá giảm, thiệt hại sẽ giới hạn ở 50%, còn khi tỷ giá tăng, phần chưa hedging sẽ hưởng lợi.

Điều chỉnh độ dài kỳ hạn (Duration)

Duration thể hiện độ nhạy của giá trái phiếu với biến động lãi suất. Thông thường, kỳ hạn dài hơn sẽ có duration cao hơn.

Bằng cách điều chỉnh hợp lý giữa trái phiếu kỳ hạn dài và ngắn, nhà đầu tư có thể kiểm soát rủi ro lãi suất toàn danh mục. Nếu mục tiêu là bảo toàn vốn, chọn trái phiếu kỳ hạn dài; nếu muốn tạo dòng thu nhập ngắn hạn, chọn trái phiếu có duration ngắn.

Tối ưu hóa thuế

Lợi nhuận từ trái phiếu Mỹ bị đánh thuế liên bang, còn tại Hàn Quốc có thể chịu thuế nữa. Tuy nhiên, có Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (DTA) giữa hai nước, giúp tránh bị đánh thuế trùng lặp trên cùng một khoản thu nhập. Tham khảo ý kiến chuyên gia thuế để tận dụng tối đa các ưu đãi phù hợp với tình hình của mình.

Ví dụ về xây dựng danh mục thực tế

Giả định danh mục cân bằng gồm 50% trái phiếu quốc gia Hàn Quốc và 50% trái phiếu Mỹ. Cấu trúc này nhằm mục tiêu vừa bảo toàn vốn, vừa tạo dòng thu nhập.

Ưu điểm: Giảm phụ thuộc vào tình hình kinh tế của một quốc gia, giảm thiểu rủi ro cấu trúc. Giữ tài sản bằng won và đô la giúp tự nhiên thích ứng với biến động tỷ giá.

Ví dụ quản lý tỷ giá: Nếu chỉ hedging 50% phần trái phiếu Mỹ (5.000 USD), khi đồng đô la mạnh, phần chưa hedging sẽ tăng lợi nhuận quy đổi, còn khi đô la yếu, phần đã hedging sẽ giảm thiểu thiệt hại.

Kết luận

Đầu tư trái phiếu Mỹ là lựa chọn tiêu chuẩn toàn cầu cho các nhà đầu tư tìm kiếm sự an toàn và lợi nhuận dự kiến rõ ràng. Tuy nhiên, cần hiểu rõ các biến động của lợi suất trái phiếu Mỹ, lạm phát và rủi ro tỷ giá để có chiến lược phù hợp.

Nhà đầu tư Hàn Quốc có thể đa dạng hóa danh mục bằng cách kết hợp trái phiếu trong nước và quốc tế, sử dụng hedging và điều chỉnh duration để tối ưu hóa. Chọn phương thức mua phù hợp như mua trực tiếp, quỹ hoặc ETF dựa trên quy mô vốn và phong cách đầu tư của mình là bước khởi đầu thành công trong đầu tư trái phiếu.