Khi cuộc sống đủ "đủ" đến mức nào thì mới cân bằng

Tại sao nhiều người cảm thấy mình không thể thoát khỏi vòng xoáy ngày càng muốn nhiều hơn? Câu trả lời có thể nằm trong câu nói mà người Thái đã nghe hơn ba mươi năm, đó là “เศรษฐกิจพอเพียง” — kinh tế đủ đầy, không chỉ là một khẩu hiệu keo kiệt, mà còn có nguồn gốc sâu xa từ lời dạy của Vua Bhumibol Adulyadej

Ý nghĩa của “đủ đầy” sâu hơn bạn nghĩ

“เศรษฐกิจพอเพียง” không có nghĩa là sống kham khổ hoặc từ bỏ ước mơ vô giá, mà là một khung tư duy hướng dẫn chúng ta sống dựa trên sự cân bằng, từ cấp độ hộ gia đình, cộng đồng đến quốc gia, mà không gây phiền hà cho người khác hoặc tạo gánh nặng cho xã hội.

Điều cốt lõi của vấn đề này là nguyên tắc gọi là 3 vòng 2 điều kiện - một khung tư duy được thiết kế để ai cũng có thể áp dụng, bất kể làm gì hoặc gia đình của chúng ta ở đâu.

Cấu trúc 3 vòng, là trái tim của tất cả

Vòng đầu tiên là điều độ - biết dừng lại đúng mức, không phải đặt ra mức thấp nhất, mà là biết mình cần kiếm bao nhiêu thu nhập và tiêu bao nhiêu để duy trì cuộc sống cân đối. Doanh nhân cần biết lợi nhuận hợp lý là bao nhiêu, nông dân cần biết trồng bao nhiêu là đủ mà không làm giảm chất lượng.

Vòng thứ hai là lý trí - quyết định dựa trên tính toán, không theo cảm xúc hay cám dỗ nhất thời. Trước khi bắt đầu kinh doanh, cần có kế hoạch. Trước khi mua đồ, hỏi “Tôi thực sự cần hay không?” Điều kiện này giúp tránh quyết định vội vàng rồi hối tiếc.

Vòng thứ ba là hệ thống miễn dịch - chuẩn bị sẵn sàng để đối mặt với những điều không lường trước, giảm phụ thuộc vào một nguồn, tăng các lựa chọn. Ví dụ, nông dân không nên chỉ trồng lúa, vì nếu mưa không rơi hoặc giá thấp, sẽ thiệt hại toàn bộ. Nhưng nếu có nhiều loại cây trồng, vật nuôi khác nhau, thì vẫn còn cơ hội sống sót.

2 điều kiện không có thì không có 3 vòng

“Kiến thức” và “đạo đức” - để 3 vòng hoạt động, cần có hai yếu tố này.

Kiến thức không chỉ là kiến thức sách vở, mà còn bao gồm kinh nghiệm, vượt qua thử thách, học hỏi từ chuyên gia. Kiến thức giúp chúng ta lập kế hoạch tốt hơn, giải quyết vấn đề nhanh hơn và thích nghi với tình hình.

Đạo đức là làm đúng, trung thực, cần cù, không lợi dụng. Dù nghe có vẻ đơn giản, nhưng đó là điều quyết định liệu doanh nghiệp, gia đình và xã hội có thể tồn tại lâu dài hay không.

Nguồn gốc của tư duy này - khi kinh tế Thái Lan phản bội chính mình

Năm 2517 (1974), khi phát triển đất nước vẫn chỉ tập trung vào hạ tầng và sản lượng, Vua Bhumibol Adulyadej đã nói về “đủ có, đủ ăn” với sinh viên Đại học Kasetsart. Mục tiêu là để đất nước tự lực cánh sinh, rồi sau đó mở rộng ra các lĩnh vực khác.

Khủng hoảng 2540 (1997) đến khi Thái Lan vay nợ nước ngoài quá nhiều và các vấn đề cũ vẫn chưa giải quyết xong - thu nhập chưa cân đối, người trồng cây bị áp lực, môi trường suy thoái, bất bình đẳng gia tăng. Người ta bắt đầu nhìn lại lời dạy cũ của Vua, hoặc đúng hơn, đó là một lời nhắc nhở rằng vấn đề ngày nay đôi khi bắt nguồn từ việc quên bài học cũ.

Và điều chứng minh rằng điều này “đúng không chỉ là đúng” là năm 2549 (2006), Liên Hợp Quốc đã ca ngợi Vua Bhumibol Adulyadej là “Vua nhà phát triển” và công nhận rằng triết lý kinh tế đủ đầy phù hợp với các mục tiêu phát triển bền vững, nghĩa là mọi thế hệ đều có cuộc sống tốt đủ, không phải chỉ thế hệ này hoàn hảo rồi thế hệ sau sụp đổ.

Thực tế áp dụng - từ nông trại đến phòng họp công ty

Trong nông nghiệp - ý tưởng “nông trại đa canh” hoặc “nông nghiệp theo lý thuyết mới” gồm trồng lúa, trồng rau, nuôi cá, mua động vật - người nông dân không cần phụ thuộc vào một loại cây trồng duy nhất. Thiên nhiên đa dạng, kinh tế hộ gia đình cũng đa dạng. Khi giá lúa giảm, rau tăng, khi hạn hán, cá vẫn sống được. Đủ đầy là đa dạng.

Trong kinh doanh - chủ doanh nghiệp cần biết lợi nhuận hợp lý là bao nhiêu, an toàn hơn là tham lam, sử dụng tài nguyên hiệu quả, quản lý quy mô sản xuất phù hợp, không mở rộng quá lớn gây nguy hiểm, quản lý chuỗi cung ứng có “bảo hiểm”, không để rủi ro toàn bộ, dùng nguyên liệu phù hợp, tiếp cận thị trường dễ hiểu, quản lý trung thực.

Cũng giống như câu này, không muốn có khách hàng chỉ một lần, mà muốn khách hàng trung thành mãi mãi.

Phương pháp thực tế để áp dụng hàng ngày

Nếu muốn áp dụng nguyên tắc này vào chính mình, có thể bắt đầu từ:

• Không ngừng học hỏi - nghiên cứu qua sách vở và thực hành, kỹ năng, kinh nghiệm là tài nguyên.
• Chọn nghề phù hợp lâu dài - không theo trào lưu nhất thời, và làm việc trung thực.
• Kiếm thu nhập phù hợp với nhu cầu - không phải lớn nhất, mà phù hợp với khả năng và thời gian.
• Chi tiêu hợp lý - lập danh sách các khoản cần thiết, đắt đỏ, xa xỉ, rồi cắt giảm phù hợp.
• Xây dựng 1-2 nguồn thu song song - tăng thu nhập, giảm phụ thuộc duy nhất.
• Tìm hiểu trước khi làm - không theo đám đông hay theo mốt.
• Nhớ rằng cân bằng công việc và cuộc sống - đừng làm quá mức, tự làm tổn thương chính mình.

Cuối cùng, kinh tế đủ đầy có thể là câu trả lời phù hợp nhất

Thái Lan không phải là quốc gia công nghiệp bùng nổ như một số nước, mà là quốc gia có tài nguyên thiên nhiên, con người lao động, và nền kinh tế vận động từ nhiều ngành nghề khác nhau. Vì vậy, khi mọi người hiểu rõ “đủ đầy” của chính mình là gì và làm tốt điều đó, có thể là cách để đất nước phát triển dựa trên nền tảng vững chắc.

Triết lý เศรษฐกิจพอเพียง không chỉ giới hạn trong nông nghiệp - mở rộng ra lĩnh vực tài chính, doanh nghiệp, bất động sản, thương mại, đầu tư. Tất cả đều phải có 3 vòng 2 điều kiện, đều phải hướng tới trung đạo, đều phải đủ đầy.

Giống như việc mỗi cá nhân và từng gia đình biết quản lý cuộc sống phù hợp, đó chính là xây dựng đất nước vững mạnh từng người, từng hộ, từng cộng đồng.