Bắt đầu từ con số không để chơi hợp đồng tương lai: Hướng dẫn giao dịch và cảnh báo rủi ro bạn cần biết

Tại sao hợp đồng tương lai tồn tại? Hiểu bản chất của công cụ tài chính này trước

Hợp đồng tương lai không phức tạp, thực chất chỉ là một thỏa thuận giữa hai bên về việc giao dịch tại một thời điểm trong tương lai với mức giá đã định. Khái niệm này bắt nguồn từ xã hội nông nghiệp — nông dân lo lắng giá lúa giảm mạnh khi mùa vụ bội thu, thương nhân lo sợ không mua được lúa khi mùa vụ thất thu, nên hai bên ký hợp đồng để khóa giá và số lượng giao dịch trong tương lai. Suy nghĩ phòng ngừa rủi ro này đã phát triển thành hệ thống hợp đồng tương lai ngày nay trong thị trường tài chính hiện đại.

Lý do hợp đồng tương lai thu hút nhà đầu tư chính là ba đặc tính sau:

• Chỉ cần đặt cọc ký quỹ để giao dịch (thường từ 5-10% giá trị tài sản cơ sở), gọi là giao dịch đòn bẩy
• Có thể giao dịch hai chiều, vừa đặt cược giá tăng (mua vào), vừa đặt cược giá giảm (bán khống)
• Chi phí giao dịch thấp, thanh khoản cao, đặc biệt là thị trường hợp đồng tương lai quốc tế có nhiều nhà tham gia, chênh lệch mua bán rất nhỏ

Tuy nhiên, chính vì có đòn bẩy, lợi nhuận và rủi ro đều bị phóng đại — đây là điểm cần cảnh giác nhất trong đầu tư hợp đồng tương lai.

Hợp đồng tương lai trông như thế nào? Những yếu tố cần chú ý

Một hợp đồng tương lai tiêu chuẩn gồm các thông tin sau:

Hiện nay, thị trường giao dịch lớn nhất toàn cầu là Hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán Mỹ (S&P 500, Dow Jones), tiếp theo là dầu thô, vàng và các hàng hóa lớn khác.

Hợp đồng tương lai vs Hàng thực: Có gì khác nhau?

Nhiều người mới dễ nhầm lẫn giữa hợp đồng tương lai và hàng thực, thực ra sự khác biệt rất rõ ràng:

Hàng thực = Bạn mua thứ thật có sẵn (cổ phiếu, vàng, dầu), thanh toán là sở hữu ngay Hợp đồng tương lai = Bạn mua một hợp đồng, cam kết giao dịch trong tương lai, hiện chỉ cần đặt cọc ký quỹ

So sánh cụ thể:

Ví dụ: Bạn thích một cổ phiếu, mua hàng thực thì bỏ ra 100 triệu để mua; còn hợp đồng tương lai chỉ cần ký quỹ 1 triệu để kiểm soát hợp đồng trị giá 10 triệu. Tăng giá thì vui, giảm giá thì lỗ cũng bị phóng đại — đó chính là đặc điểm hai mặt của hợp đồng tương lai.

Các loại hợp đồng tương lai? Nhà đầu tư chọn thế nào?

Thị trường hợp đồng tương lai quốc tế phổ biến theo sáu nhóm chính:

1. Hợp đồng tương lai chỉ số

Chỉ số S&P 500, Nasdaq 100, Dow Jones. Phổ biến nhất vì thanh khoản cao, thông tin minh bạch.

2. Hợp đồng năng lượng

Dầu thô, xăng, dầu sưởi, khí tự nhiên. Biến động lớn, phù hợp với nhà giao dịch có khả năng chịu rủi ro cao.

3. Hợp đồng kim loại

Vàng, bạc, đồng, bạch kim. Thường dùng để phân bổ tài sản và phòng ngừa rủi ro.

4. Hợp đồng nông sản

Lúa mì, ngô, đậu tương, bông, cà phê, đường. Biến động tương đối nhẹ, phù hợp giao dịch trung dài hạn.

5. Hợp đồng lãi suất

Hợp đồng trái phiếu các kỳ hạn (2 năm, 5 năm, 10 năm). Nhạy cảm với biến động lãi suất, thường dành cho tổ chức đầu tư.

6. Hợp đồng ngoại hối

Các cặp tiền tệ như USD, EUR, JPY. Giao dịch 24/7, thanh khoản cực cao.

Khuyên nhà mới bắt đầu nên chọn hợp đồng tương lai chỉ số hoặc hàng hóa lớn, vì giá biến động có rõ ràng dựa trên các yếu tố cơ bản, dễ hiểu và dự đoán.

Làm thế nào để giao dịch hợp đồng tương lai? Nắm vững chiến lược mua vào, bán khống

Giao dịch hợp đồng tương lai có hai hướng chính:

Mua vào (lướt sóng tăng)

Dự đoán tài sản sẽ tăng giá, mua hợp đồng rồi bán ra khi giá lên để kiếm lời.

Ví dụ thực chiến:

• Bạn dự đoán kinh tế Mỹ tốt, chỉ số S&P 500 sẽ tăng, mua hợp đồng hợp chỉ số
• Giả sử mua tại 3800 điểm, ký quỹ 3 triệu đồng
• Hai tuần sau, chỉ số lên 3900 điểm, bạn bán ra, lời 100 điểm
• 1 điểm = 100 USD, vậy lãi 10.000 USD, chỉ với 3 triệu đồng ký quỹ

Bán khống (lướt sóng giảm)

Dự đoán giá sẽ giảm, bán hợp đồng rồi mua lại khi giá xuống để thu lời.

Ví dụ thực chiến:

• Bạn nghĩ dầu thô tồn kho nhiều, giá dầu sắp giảm, bán hợp đồng dầu
• Giả sử bán tại 70 USD/thùng, ký quỹ 2 triệu đồng
• Một tuần sau, giá giảm còn 65 USD/thùng, mua lại để đóng vị thế, lời 5 USD/thùng
• 1 hợp đồng đại diện 100 thùng, lãi 500 USD

Chìa khóa: Bán khống không cần mượn cổ phiếu như cổ phiếu margin, chỉ cần đặt lệnh trên nền tảng là có thể làm được — đó là lợi thế của hợp đồng tương lai so với cổ phiếu.

Ba việc cần làm trước khi đầu tư hợp đồng tương lai

1. Chọn nền tảng giao dịch uy tín

Phải mở tài khoản tại các công ty môi giới hợp pháp, có giấy phép rõ ràng. Nền tảng tốt cần:

• Được quản lý, có chứng chỉ hợp lệ
• Báo giá chính xác, giao dịch nhanh
• Phí hợp lý, minh bạch
• Cung cấp công cụ quản lý rủi ro đầy đủ

2. Thử nghiệm chiến lược qua tài khoản ảo

Hầu hết các nền tảng đều có tài khoản demo, là công cụ học tập tốt nhất. Trước khi bỏ tiền thật, hãy dùng vốn ảo thử nghiệm chiến lược, kiểm tra khả năng sinh lời ổn định. Người mới nên thực hiện ít nhất 50 giao dịch demo để làm quen thị trường.

3. Lập kế hoạch quản lý rủi ro chặt chẽ

Điều này quyết định sự sống còn của bạn trong hợp đồng tương lai. Trước khi vào lệnh, cần xác định:

• Điểm cắt lỗ: lỗ bao nhiêu thì thoát, thường từ 2-5% giá vào lệnh
• Điểm chốt lời: chốt lời khi đạt mức mong muốn
• Quản lý vốn cho mỗi lệnh: tối đa mất 1-2% tài khoản
• Tổng đòn bẩy: không dùng hết ký quỹ, giữ lại hơn 50% vốn dự phòng cho các tình huống bất ngờ

Tại sao hợp đồng tương lai nguy hiểm? Hiểu rõ cơ chế rủi ro

Đòn bẩy phóng đại rủi ro

Đây là cạm bẫy lớn nhất. Đòn bẩy 20 lần nghĩa là chỉ giảm 5% là mất sạch ký quỹ. Nhiều người mới không hình dung rõ, một lần sai sót có thể dẫn đến cháy tài khoản (bị buộc thoát vị thế).

Thua lỗ vượt vốn

Mua cổ phiếu, thiệt hại tệ nhất là mất sạch vốn. Nhưng hợp đồng tương lai khác, nếu thị trường biến động mạnh (ví dụ chính sách bất ngờ tiêu cực), tài khoản có thể âm, không chỉ mất ký quỹ mà còn phải bồi thường cho môi giới.

Hợp đồng có ngày đáo hạn

Hợp đồng không phải “mua rồi giữ mãi”, phải đóng hoặc chuyển hợp đồng trước ngày đáo hạn. Quên không làm, có thể bị buộc bán theo giá thị trường, dễ rơi vào thế bị động.

Áp lực tâm lý lớn

Biến động đòn bẩy cao, mỗi phút có thể lỗ lãi hàng nghìn, người thiếu khả năng chịu đựng tâm lý dễ đưa ra quyết định sai (như bị kẹt lệnh, cố gắng gỡ gạc).

Công dụng phòng ngừa rủi ro của hợp đồng tương lai: Bảo vệ tài sản hiện có

Dù rủi ro lớn, nếu dùng đúng cách, hợp đồng tương lai là công cụ phòng ngừa rủi ro mạnh mẽ nhất.

Nguyên lý phòng ngừa: Dùng vị thế bán hợp đồng tương lai để chống lại rủi ro của hàng thực.

Ví dụ thực tế: Bạn sở hữu danh mục cổ phiếu trị giá 1 tỷ đồng, kỳ vọng dài hạn tốt nhưng lo thị trường điều chỉnh ngắn hạn. Lúc này bạn có thể:

• Bán hợp đồng hợp chỉ số S&P 500 tương ứng tỷ lệ
• Nếu thị trường giảm, danh mục mất giá sẽ được phần lợi từ hợp đồng bán khống bù đắp
• Nếu thị trường tăng mạnh, lợi nhuận cổ phiếu tăng sẽ vượt qua khoản lỗ hợp đồng, tổng thể vẫn có lợi

Chiến lược này đặc biệt hữu ích trước các kỳ nghỉ lớn hoặc các sự kiện quan trọng như họp FED.

CFD (Hợp đồng chênh lệch): Phiên bản nâng cấp linh hoạt của hợp đồng tương lai

Nếu hợp đồng tương lai là “hợp đồng tiêu chuẩn hóa”, thì CFD (Hợp đồng chênh lệch) là phiên bản nâng cấp, dành riêng cho nhà lẻ.

So sánh CFD và hợp đồng tương lai, ai phù hợp hơn?

Ưu điểm của CFD

• Đa dạng sản phẩm: ngoài tài sản hợp đồng tương lai, còn có cổ phiếu, tiền điện tử, trái phiếu, v.v.
• Linh hoạt hợp đồng: có thể giao dịch nhỏ như 0.01 lot hoặc lớn như 30 lot
• Đòn bẩy tự do: có thể chọn cao hoặc thấp tùy loại tài sản, phù hợp chiến lược
• Không áp lực giao hàng: không có ngày đáo hạn, muốn giữ bao lâu cũng được

Rủi ro CFD

Rủi ro CFD cũng giống hợp đồng tương lai, đều có đòn bẩy, khả năng thua lỗ vượt vốn, quan trọng là kiểm soát rủi ro và lập kế hoạch giao dịch cẩn thận.

Tổng kết: Hợp đồng tương lai không phải công cụ kiếm tiền nhanh

Nhiều người bị hấp dẫn bởi hợp đồng tương lai vì nghe nói có thể làm giàu nhanh chóng, nhưng bỏ qua thực tế: cũng có người phá sản vì hợp đồng tương lai.

Cách dùng hợp đồng tương lai đúng đắn là:

1. Nhà giao dịch ngắn hạn: dùng để đầu cơ, cần kỹ năng phân tích kỹ thuật và tâm lý vững vàng
2. Nhà đầu tư dài hạn: dùng như công cụ phòng ngừa rủi ro, để bảo vệ tài sản hiện có, không phải là công cụ đầu tư chính
3. Người kiểm soát rủi ro: dùng hợp đồng bán khống để cân bằng rủi ro giảm của danh mục

Lời khuyên cuối cùng: Trước khi bỏ tiền thật, hãy luyện tập qua tài khoản ảo, xây dựng quy tắc giao dịch rõ ràng và tuân thủ nghiêm ngặt, đặt điểm dừng lỗ chốt lời hợp lý, luôn nhớ đòn bẩy là con dao hai lưỡi. Đầu tư hợp đồng tương lai không phải chơi bạc, mà là đấu trí với rủi ro — ai tôn trọng rủi ro, người đó sống lâu hơn.