Hiểu thời gian công bố CPI của Mỹ, nắm bắt xu hướng lạm phát năm 2024

CPI công bố thời gian biểu và những phản ứng quan trọng của thị trường

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ, là một trong những dữ liệu kinh tế được quan tâm nhất toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến biến động của thị trường tài chính. Thời điểm công bố CPI cố định vào ngày làm việc đầu tiên của mỗi tháng hoặc ngày làm việc gần nhất, nhưng thời điểm cụ thể thay đổi theo giờ mùa hè và mùa đông — giờ mùa hè là 20:30 tối theo giờ Đài Loan, giờ mùa đông là 21:30 tối.

Tại sao thị trường lại nhạy cảm đến vậy với thời điểm công bố CPI? Bởi vì CPI của Mỹ được phát hành trước dữ liệu PCE, trong khi PCE mới là tham chiếu chính của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) trong các quyết định chính sách. Mỗi quyết định của Fed cuối cùng đều truyền dẫn đến giá các loại tài sản lớn toàn cầu, vì vậy nhà đầu tư thường duy trì cảnh giác cao trước và sau thời điểm công bố CPI.

Lịch công bố CPI năm 2024 theo giờ Đài Loan như sau: 11/1 tối 21:30, 13/2 tối 21:30, 12/3 tối 21:30, 10/4 tối 20:30, 15/5 tối 20:30, 12/6 tối 20:30, 11/7 tối 20:30, 14/8 tối 20:30, 11/9 tối 20:30, 10/10 tối 20:30, 13/11 tối 21:30, 11/12 tối 21:30.

Giải thích chỉ số lạm phát: Sự khác biệt giữa CPI, CPI lõi và PCE

Có nhiều chỉ số phản ánh lạm phát trên thị trường, nhưng hệ thống đo lường chính gồm hai chuỗi chính: CPI và PCE. Mỗi chuỗi lại phân chia thành tỷ lệ tăng theo tháng, theo năm, cũng như các dạng lõi, phi lõi.

Sự khác biệt cốt lõi giữa CPI và CPI lõi nằm ở phạm vi tính toán. CPI bao gồm tất cả các mặt hàng và dịch vụ về biến động giá, kể cả thực phẩm và năng lượng dễ biến động. CPI lõi loại bỏ các thành phần dễ biến động này, phản ánh chính xác hơn xu hướng giá của các hàng hóa và dịch vụ khác. Đối với nhà đầu tư, sự phân biệt này rất quan trọng vì ảnh hưởng đến đánh giá về tính bền vững của lạm phát.

Sự khác biệt trong phương pháp thống kê giữa CPI và PCE cũng đáng chú ý. CPI sử dụng phương pháp trọng số theo kiểu cộng dồn (laspeyres), còn PCE dùng phương pháp trọng số theo chuỗi (chain-weighted), giúp phản ánh hiệu ứng thay thế sau biến động giá hàng hóa tốt hơn. Ví dụ, khi giá dầu tăng mạnh, người tiêu dùng sẽ chuyển sang các nguồn năng lượng thay thế, cách tính của PCE phản ánh được sự điều chỉnh động này, giúp làm dịu các đợt tăng giảm giá.

Ý nghĩa thực tế của tỷ lệ tăng theo tháng và theo năm quyết định cách chúng ta hiểu xu hướng giá cả. Tỷ lệ tăng theo năm so sánh trực tiếp với cùng kỳ năm trước, loại bỏ phần nào yếu tố mùa vụ, giúp phản ánh xu hướng giá hàng hóa thực tế một cách ổn định hơn so với tỷ lệ tăng theo tháng.

Nhà đầu tư nên chú trọng hai chỉ số chính: Tỷ lệ tăng theo năm của CPI Mỹ (phát hành sớm nhất, biến động lớn nhất) và Tỷ lệ tăng theo năm của PCE Mỹ (dựa trên đó các quyết định chính sách của Fed dựa vào, cũng rất quan trọng).

Phân tích thành phần CPI: Phân bổ trọng số mà nhà đầu tư cần chú ý

Các thành phần chính của CPI Mỹ và tỷ lệ phần trăm chiếm đóng là: nhà ở và thuê nhà (30–40%) chiếm ưu thế tuyệt đối, tiếp theo là thực phẩm và đồ uống (13–15%), giáo dục và truyền thông (6–7%), y tế (7–9%), dịch vụ vận chuyển (5–6%), năng lượng (6–8%), xe mới và xe đã qua sử dụng (3–5% và 2–3%), giải trí và nghỉ dưỡng (3–5%), quần áo và trang phục (2–3%).

Tỷ lệ cao của phần nhà ở cho thấy biến động giá liên quan đến bất động sản thường là yếu tố quyết định toàn bộ hiệu suất CPI. Thực phẩm và đồ uống, là mặt hàng thiết yếu hàng ngày, cũng không thể bỏ qua. Nhà đầu tư thông minh nên bắt đầu phân tích từ các thành phần có trọng số lớn này để nắm bắt động lực thực sự của lạm phát.

Các động lực chính ảnh hưởng đến biến động CPI năm 2024

Có hai yếu tố chính ảnh hưởng đến xu hướng CPI Mỹ năm 2024 cần phân tích sâu hơn.

Yếu tố 1: Không chắc chắn chính sách trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2024

Cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2024 diễn ra vào tháng 11. Dù đảng nào thắng, các cam kết tranh cử thường có xu hướng quá mức, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị hiện tại, dễ dẫn đến xu hướng đẩy các mâu thuẫn nội bộ ra bên ngoài. Kết quả là rủi ro xung đột địa chính trị gia tăng, quá trình toàn cầu hóa chậm lại, cuối cùng khiến giá cả khó giảm một cách thuận lợi.

Yếu tố 2: Dự đoán của thị trường về nhịp độ giảm lãi suất của Fed

Dựa trên dữ liệu của CME Group, khả năng cao nhất là thị trường dự đoán Fed sẽ giảm lãi suất 6 điểm cơ bản trong năm 2024. Dự đoán này phản ánh kỳ vọng CPI Mỹ sẽ có xu hướng giảm trong năm, nhưng không phải là giảm đều đặn — điều này phù hợp với phân tích kỹ thuật của chúng ta sau này.

Nhìn lại chu kỳ lịch sử để hiểu quy luật lạm phát

Trong hơn ba mươi năm qua, CPI Mỹ đã trải qua bốn chu kỳ rõ rệt tăng-giảm, mỗi chu kỳ đều liên quan đến các sự kiện kinh tế quan trọng.

Chu kỳ đầu (tháng 7/1990 đến tháng 3/1991) do khủng hoảng tiết kiệm và vay mượn cùng chiến tranh vùng Vịnh gây ra. Chu kỳ thứ hai (tháng 9/2000 đến tháng 10/2001) bắt nguồn từ bong bóng internet vỡ và sự kiện 11/9. Chu kỳ thứ ba (tháng 1/2008 đến tháng 6/2009) liên quan đến khủng hoảng nhà ở dưới chuẩn của Mỹ. Chu kỳ thứ tư bắt đầu từ tháng 3/2020 do đại dịch COVID-19 toàn cầu.

Đặc biệt, chu kỳ thứ tư đáng chú ý. Ban đầu, dịch bệnh khiến nền kinh tế đình trệ, CPI giảm nhanh, nhưng sau khi Fed bơm lượng lớn thanh khoản, CPI đạt đỉnh vào tháng 6/2022. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu dần phục hồi, dịch bệnh giảm, CPI từ đỉnh cao bắt đầu giảm.

Cần cảnh giác rằng, tình hình logistics toàn cầu ảnh hưởng đến lạm phát Mỹ còn vượt xa dự đoán. Gần đây, khủng hoảng Vịnh đỏ lại làm gián đoạn chuỗi cung ứng khu vực. Các cuộc tấn công liên tục của Houthi buộc các hãng vận tải phải vòng qua kênh đào Suez truyền thống, khiến phí vận chuyển châu Á – Âu tăng gấp đôi kể từ đầu tháng 12/2023. Dù tác động ngắn hạn không dữ dội như vụ mắc cạn của tàu dài hạn “Long Sea” năm 2021, nhưng chi phí logistics khu vực tăng cuối cùng vẫn sẽ truyền dẫn đến giá tiêu dùng cuối cùng, do đó cần theo dõi liên tục.

Dự báo xu hướng CPI năm 2024

Tốc độ tăng trưởng kinh tế cơ bản là điểm khởi đầu để hiểu xu hướng CPI năm 2024. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo, tăng trưởng kinh tế Mỹ năm 2024 sẽ đạt 2.1%, đứng thứ hai trong các nền kinh tế lớn toàn cầu, và giảm xuống còn 1.7% vào năm 2025. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu được nâng dự báo lên 3.1%, nhưng khu vực Eurozone giảm xuống còn 0.9%. Trong bối cảnh này, mức lạm phát của Mỹ khó có thể giảm nhanh về mức thấp lịch sử.

Kết hợp với quan sát nguồn cung nguyên liệu, trong nửa đầu năm 2023, giá dầu thô và các mặt hàng khác có xu hướng dao động giảm, khiến nửa đầu năm 2024, do cơ sở thấp, CPI có thể khó duy trì đà giảm nhanh. Đồng thời, tồn kho dầu hiện đang giảm, tạo hỗ trợ cho giá dầu.

Tổng thể dự báo, CPI Mỹ năm 2024 sẽ: đáy trong quý 1, phục hồi trong quý 2, giảm trở lại trong nửa cuối năm. Mô hình này chịu ảnh hưởng từ chu kỳ chính trị bầu cử Mỹ, các xung đột địa chính trị gây rối loạn logistics, và điều chỉnh chính sách của Fed. Trong cả năm, CPI sẽ chủ yếu đi theo xu hướng giảm chậm, nhưng không loại trừ khả năng phục hồi.

Những bài học dành cho nhà đầu tư

Hiểu rõ thời điểm công bố CPI Mỹ và các lý do kinh tế đằng sau là chìa khóa để nắm bắt nhịp thị trường năm 2024. Thị trường cần theo dõi sát sao dữ liệu quanh thời điểm công bố, không chỉ dựa vào giá trị tuyệt đối mà còn chú ý đến mức độ lệch so với dự kiến. Đồng thời, qua phân tích cấu thành CPI, chu kỳ lịch sử và tình hình chuỗi cung ứng toàn cầu, nhà đầu tư mới có thể dự đoán chính xác hơn hướng đi của chính sách của Fed, từ đó điều chỉnh chiến lược phân bổ tài sản. Nói ngắn gọn, dù thời điểm công bố CPI chỉ diễn ra trong chốc lát, nhưng lượng thông tin nó mang lại đủ để ảnh hưởng đến kỳ vọng thị trường cả năm.