Yếu tố quan trọng nhất trong đầu tư là gì? Nhiều người đã hiểu sai ngay từ đầu.

Quan điểm của tôi được sắp xếp như sau: Thứ nhất là chinh phục tâm lý bản thân, thứ hai mới là khả năng chọn cổ phiếu, thứ ba mới là định giá. Nghe có vẻ hơi mâu thuẫn với trực giác, nhưng đó là hiện thực.

Tại sao tâm lý xếp thứ nhất? Vì hầu hết các nhà đầu tư thất bại đều thất bại tại chỗ này. Lý trí, kiên nhẫn, không tham lam không sợ hãi — nghe thì dễ, nhưng làm thì sao? Khi thấy người khác lãi gấp đôi mà bạn vẫn chưa có gì, cái ngứa trong lòng mà. Ngược lại một lúc giảm, lại muốn bán tháo ngay lập tức. Những biến động tâm lý này đủ để phá hủy bất kỳ kế hoạch đầu tư tốt nhất.

Tiếp theo mới là lựa chọn cổ phiếu. Bạn phải có khả năng xác định công ty nào thực sự đáng tin cậy, điều này cần khả năng nghiên cứu và tích lũy kinh nghiệm.

Cuối cùng mới là định giá. Nhưng điều này không có nghĩa là định giá không quan trọng, chỉ là tác động của nó không mang tính quyết định. Định giá là gì? Nói thẳng ra, sau khi chọn công ty tốt, bạn phải đảm bảo mình không mua vào với giá cao. Làm sao biết giá này có hợp lý không? Bạn cần phải thực hiện một đánh giá sơ bộ về doanh nghiệp.

Về phương pháp định giá, cách làm chủ yếu trên thị trường — bao gồm những nhà đầu tư hàng đầu — về cơ bản đều sử dụng một logic gọi là "chiết khấu dòng tiền tương lai". Nhưng cái này, có thể nói không phải là một công thức cứng nhắc, vì liên quan đến quá nhiều phán đoán chủ quan.

Cái chúng ta cần là "chính xác mơ hồ". Nghe có vẻ mâu thuẫn? Thực tế rất hợp lý. Vì nhiều thứ bạn hoàn toàn không thể hiểu rõ. Ví dụ đánh giá một người, bạn cho họ 50 điểm hay 90 điểm, con số đó có thể hoàn toàn chính xác đại diện cho người đó không? Rõ ràng là không. Nhưng điều đó không có nghĩa là việc đánh điểm vô ích.

Định giá doanh nghiệp cũng là logic tương tự. Bạn ước tính công ty này trị giá 5 triệu, nó có thực sự trị giá 5 triệu không? Không chắc. Hai công ty trông giống nhau cả hai đạt 80 điểm, kết quả có thể khác nhau trời đất. Vì vậy tuyệt đối đừng coi định giá như một khoa học chính xác, bản chất nó là một phán đoán.

Nhưng nói lại, định giá dù không chính xác đến mấy cũng tốt hơn không định giá gì cả. Nếu bạn không biết công ty này trị giá bao nhiêu, làm sao so sánh với giá thị trường? Làm sao biết mình mua rẻ hay mua đắt? Vì vậy, cuối cùng bước định giá này là không thể bỏ qua.

Vậy định giá thế nào? Chỉ số như tỷ lệ P/E, ROE (tỷ suất lợi suất vốn chủ sở hữu) đều có thể tham khảo. Nhưng nhớ một điều: những cái này chỉ là công cụ tham khảo, không phải luật pháp.