[Chuyên mục] Nghịch lý của sự bảo vệ: Tada, chứng nhận công cộng và stablecoin

“nghịch lý bảo hộ” – cơ chế nhằm bảo vệ ngành lại khiến năng lực cạnh tranh suy yếu – đã liên tục lặp lại ở các thời đại khác nhau.

Đạo luật Jones của Mỹ được ban hành năm 1920 (một đạo luật giới hạn hoạt động vận tải hàng hải ven bờ của Mỹ cho tàu thuyền của Mỹ) ban đầu nhằm bảo vệ ngành vận tải biển trong nước, nhưng cuối cùng lại bị chỉ trích rộng rãi vì khiến chi phí tăng và dẫn đến kém hiệu quả; được cho là lại làm suy yếu năng lực cạnh tranh. Gần đây thậm chí đã xuất hiện các cuộc thảo luận kêu gọi nới lỏng đạo luật này.

Hệ thống giấy chứng nhận “được công nhận” của Hàn Quốc cũng đi qua một quỹ đạo tương tự. Lấy danh nghĩa là bảo đảm an toàn, nó “đóng băng” các phương thức chứng nhận cụ thể thành tiêu chuẩn thực tế, cản trở cạnh tranh công nghệ đa dạng. Kết quả là sự “đóng băng” của hệ sinh thái khép kín như sự phụ thuộc vào ActiveX, sự phụ thuộc vào hệ điều hành… trong khi trải nghiệm người dùng và đổi mới công nghệ bị đặt ở vị trí thứ yếu.

Ngành di chuyển/đi lại cũng lặp lại cùng một bối cảnh. Tada từng tăng trưởng nhanh, nhưng lại bị đẩy khỏi thị trường do cái gọi là “Luật cấm Tada”. Sau đó, dù liên tiếp nhận được các phán quyết trắng án, thì dòng chảy đổi mới đã bị ngắt từ lâu. Khi tòa án giơ tay ủng hộ cho đổi mới, cấu trúc thị trường đã được “đóng băng” từ trước. Bảo hộ vẫn còn đó, nhưng cạnh tranh đã mất đi.

Ngày nay, sân khấu tranh luận đã chuyển sang stablecoin. Ngân hàng Hàn Quốc nhấn mạnh mô hình phát hành lấy ngân hàng làm trung tâm, trong khi cơ quan quản lý tài chính và một bộ phận giới chính trị lại chủ trương cách tiếp cận linh hoạt hơn. Điểm tập trung của tranh cãi không chỉ là mức độ siết chặt quản lý đơn giản, mà nằm ở sự khác biệt về góc nhìn: coi stablecoin là đối tượng để quản lý tài chính, hay thừa nhận đó là một phần của cơ sở hạ tầng số.

Vấn đề là tốc độ. Trong lúc hướng quản lý vẫn chưa được xác định rõ ràng, cấu trúc phụ thuộc vào stablecoin nước ngoài đang ngày càng “đóng băng”. Công nghệ thì không có biên giới lan tỏa, nhưng thể chế lại vẫn cố thủ biên giới. Như thời kỳ của hệ thống giấy chứng nhận được công nhận, chúng ta có thể một lần nữa rời xa làn sóng đổi mới.

Bảo hộ có thể bảo vệ ngành. Nhưng khi bảo hộ thay thế cạnh tranh, đổi mới sẽ bị chững lại. Từ trái nghĩa của bảo hộ không phải là buông lỏng, mà là cạnh tranh. Bảo hộ không có cạnh tranh rồi sẽ dẫn đến suy thoái. Thứ cần lúc này không phải là dựng cao thêm hàng rào, mà là tạo ra một môi trường có thể giúp trở nên mạnh hơn ngay trong “khuôn tường”.