Từ ba nhân vật khởi đầu đến hai anh hùng thực thi: Vitalik và Lubin đã thay đổi mã hóa như thế nào

Đặng Thông, Tài chính vàng

Mười năm rèn kiếm, không chỉ là mài giũa, mà còn là mở mang bờ cõi. Ethereum đã trải qua mười năm ánh sáng, từ một sân chơi thử nghiệm của những người đam mê nhỏ lẻ, phát triển thành cầu nối giữa công nghệ blockchain và tài chính thực tế. Trong biển cả tiền mã hóa, sóng lên sóng xuống, vô số dự án nổi trôi, Ethereum đã trải qua thời gian mài dũa, càng trở nên vững vàng như đá tảng, rực rỡ như dải ngân hà.

Một, Nguyên nhân

Từ thiên tài tuổi trẻ đến minh tâm kiến tính

Vitalik có thể có những đặc điểm đó - đứng giữa đám đông, mọi người có thể nhận ra anh ngay lập tức. Thân hình cao ráo, đôi mắt xanh có chút u sầu, sự khoan dung và dịu dàng trong sự bình tĩnh…

Mọi người luôn thích nghe những câu chuyện về những thiên tài xuất chúng, nhân vật của Vitalik dường như hoàn toàn phù hợp với điều này: 4 tuổi bắt đầu khám phá Excel trên máy tính; 8 tuổi học lập trình; 9-10 tuổi bắt đầu nói; 10-11 tuổi phát triển trò chơi điện tử; 17 tuổi tiếp xúc với Bitcoin; 19 tuổi tạo ra Ethereum… Tuy nhiên, hiện tại Vitalik đã 31 tuổi, hào quang của “thần đồng” đã bị che lấp trong mười năm dài mà Ethereum đã trải qua, trở thành ngọn lửa niềm tin chưa bao giờ tắt trong sự thăng trầm của ngành.

Vitalik đã từng say mê trò chơi World of Warcraft trước khi tiếp xúc với Bitcoin. Bắt đầu từ năm 2007, anh hóa thân thành một pháp sư, du hành qua đại lục Azeroth, say sưa trong trò chơi. Nhưng ba năm sau, Blizzard đã cập nhật trò chơi và xóa bỏ kỹ năng “Siphon Life”. Vitalik rất không hài lòng với điều này và đã nhiều lần khiếu nại với Blizzard. Tuy nhiên, các khiếu nại không giải quyết được yêu cầu của Vitalik, và cuối cùng Vitalik đã tức giận xóa bỏ trò chơi và bắt đầu nghi ngờ về hệ thống tập trung.

Đến năm 17 tuổi, Bitcoin đã hoàn toàn thay đổi cuộc đời của chàng “game thủ” này. Đối với Vitalik, việc tiếp xúc với Bitcoin có lẽ giống như một sự giác ngộ trong thiền - ngay lập tức “thấu hiểu bản tâm”. Bitcoin dường như phù hợp hơn với thế giới quan của anh: không có tổ chức trung ương, không có biên giới, hoàn toàn tự do… Từ đó, Vitalik bắt đầu viết bài cho “Bitcoin Weekly” và nhận được 5 BTC cho mỗi bài viết. Cùng năm đó, Vitalik cùng Mihai Alisie đồng sáng lập “Tạp chí Bitcoin”, với tư cách là người sáng lập, anh không ngừng viết lách, những suy nghĩ và tác phẩm phong phú đã giúp anh có hiểu biết sâu sắc hơn về sự phát triển của công nghệ tiền mã hóa, trực tiếp đặt nền tảng vững chắc cho việc tạo ra Ethereum sau này.

Ethereum ra đời tại Hội nghị Bitcoin Bắc Mỹ

Ethereum ra đời từ một sự va chạm ý tưởng tình cờ trong một buổi hội nghị ngành. Vào tháng 1 năm 2014, Hội nghị Bitcoin Bắc Mỹ đã được tổ chức tại Miami, nơi các đại biểu tụ họp trong một căn biệt thự để thảo luận một cách toàn diện hơn về “máy tính trên không” mà Vitalik mô tả. Ba nhân vật chủ chốt của Ethereum - người đề xuất ý tưởng cốt lõi của Ethereum Vitalik Buterin, đồng sáng lập Joseph Lubin, và giám đốc công nghệ Gavin Wood đã tụ họp tại đây.

Trong vài tháng tiếp theo, các nhà sáng lập đã cùng nhau xây dựng khung khái niệm của Ethereum, đề xuất ý tưởng huy động vốn và định nghĩa lộ trình hoạt động trong tương lai của “máy tính trung tâm thế giới”.

Khác với Vitalik đạt được thành công từ sớm, Lubin dường như phù hợp hơn với cụm từ “đại khí muộn thành”. Sinh năm 1964, Lubin có vẻ như là một “bậc phụ huynh” có thể quản lý đội ngũ này. Khi gặp Vitalik, Lubin đã 49 tuổi, nhưng cuộc gặp gỡ của họ giống như Bạc Nhã và Tử Kỳ – Lubin từng công khai nói: “Bài báo của Vitalik là bài báo hay nhất mà tôi từng đọc.” Trong đội ngũ khởi nghiệp này, Lubin rõ ràng đang đóng vai trò là “nhà chiến lược tiên phong”: xây dựng cấu trúc tổ chức Ethereum, tìm kiếm đối tác, huy động vốn, điều phối các hoạt động… và cho rằng Ethereum không chỉ có blockchain mà còn cần có một hệ sinh thái lớn mạnh. Sự nhạy bén của nhà tiên phong này đã tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của Ethereum thành một hệ sinh thái trị giá hàng nghìn tỷ.

Wood có lẽ là nhà phát triển chính có lý lịch “thông thường” nhất trong số ba người: học vị tiến sĩ của anh dường như đã định sẵn rằng anh sẽ có những đóng góp xuất sắc cho sự phát triển công nghệ của Ethereum. Wood sinh năm 1980 tại Anh, có bằng tiến sĩ khoa học máy tính, tập trung vào phát triển hợp đồng thông minh, viết “Sách vàng Ethereum”, phác thảo kiến trúc công nghệ của giao thức và máy ảo Ethereum, phát triển ngôn ngữ lập trình Solidity…

Cảm hứng từ cuộc va chạm ý tưởng của ba người đứng đầu Ethereum sau hội nghị Bitcoin không chỉ khiến Ethereum ra đời mà còn viết lại tiến trình phát triển của thế giới tiền mã hóa, mở ra một chương mới cho thế giới tiền mã hóa.

Hai, duyên tán

Khoảng cách không thể vượt qua: Lợi ích thương mại VS Lợi ích công cộng

Ethereum ban đầu có tám người sáng lập, và tám người sáng lập này nhanh chóng chia thành hai phe: một phe muốn biến Ethereum thành một doanh nghiệp có lợi nhuận, phe còn lại muốn tiếp tục cho Ethereum hoạt động như một tổ chức phi lợi nhuận.

Dường như có một khoảng cách không thể vượt qua giữa Vitalik và Lubin về vấn đề này. Vitalik muốn giữ tính chất phi lợi nhuận của Ethereum, trong khi Lubin lại có xu hướng biến Ethereum thành một doanh nghiệp. Có người trong ngành đã chỉ ra chính xác mâu thuẫn giữa Lubin và Vitalik: “Sở thích của Lubin không hoàn toàn trùng khớp với Vitalik, vì ông ấy giống như một người theo đuổi lợi ích thương mại. Vitalik là một người có tầm nhìn và đang theo đuổi lợi ích công cộng.”

Mâu thuẫn giữa hai người đã bùng nổ hoàn toàn vào năm 2014. Vào tháng 6 năm 2014, các thành viên trong nhóm cốt lõi của Ethereum đã thảo luận để ký một tài liệu, tài liệu này sẽ chuyển Ethereum thành một công ty có tính chất lợi nhuận. Vitalik tràn đầy lý tưởng, kiên quyết giữ Ethereum hoạt động như một tổ chức phi lợi nhuận, hy vọng thay đổi quy tắc thế giới thực thông qua công nghệ chuỗi khối, phá vỡ sự độc quyền quyền lực trung tâm, đạt được bình đẳng giữa mọi người trước công nghệ. Nhưng Lubin lại có xu hướng khai thác giá trị thương mại của Ethereum, hy vọng thông qua việc thúc đẩy vốn để xây dựng hệ sinh thái Ethereum, đạt được ứng dụng quy mô lớn hơn.

Sau cuộc họp, Vitalik đã thông báo rằng Ethereum sẽ hoạt động theo mô hình quỹ phi lợi nhuận. Do sự khác biệt về quan điểm, Lubin đã chính thức rời khỏi Ethereum vào tháng 11 năm 2014 và cùng tháng đó đã thành lập ConsenSys, một trong những nhân vật cốt lõi của quỹ Ethereum, Lubin chính thức ra đi.

Nhiều ý kiến trái chiều về việc nghỉ việc: Thiếu hụt vốn hay cắt giảm ngân sách

Nguyên nhân Wood rời khỏi dự án đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều từ bên ngoài. Hầu hết mọi người suy đoán rằng Wood buộc phải rời đi do vấn đề thiếu hụt tài chính của Quỹ Ethereum. Tuy nhiên, nguyên nhân thực sự khiến Wood rời đi có liên quan trực tiếp đến giám đốc điều hành Ming Chan. Sau khi nhậm chức, vị giám đốc điều hành này đã bắt tay vào việc cắt giảm ngân sách, dẫn đến việc dự án ETHDEV do Wood lãnh đạo bị thiếu hụt tài chính. Điều này đã trực tiếp dẫn đến việc Wood rời khỏi Ethereum vào cuối năm 2015.

Sau khi rời khỏi Ethereum, Wood nhanh chóng thành lập Parity Technologies và phát triển khách hàng Parity Ethereum, cho phép người dùng truy cập hiệu quả vào các nút Ethereum. Năm 2016, Wood đã tạo ra dự án Polkadot, và bốn năm sau, mạng chính của Polkadot chính thức ra mắt, tạo nên một làn sóng chú ý trong thế giới tiền mã hóa.

Đến đây, ba ông lớn của Ethereum đã rẽ theo những con đường khác nhau, chỉ còn Vitalik vẫn kiên trì với ước mơ ban đầu, cậu bé dũng cảm xóa bỏ trò chơi Warcraft vẫn tiếp tục lặng lẽ và trầm lắng trong thế giới lý tưởng. Đã hoàn thành hoàn toàn sự chuyển biến từ “theo đuổi bên ngoài” sang “tự nhìn nhận bên trong”, khiến Ethereum đến hôm nay vẫn trong sáng như thuở ban đầu, cảnh sắc rõ ràng.

Ba, Tái hợp

Thay đổi thế giới với Ethereum

Lubin đã từng đánh giá về Vatilik: “Vitalik thực sự không quan tâm đến những thứ vật chất, anh ấy chỉ muốn thay đổi thế giới.” Ngày nay, Ethereum đã hoạt động ổn định được mười năm, và nó thực sự đã trở thành một kẻ thay đổi cuộc chơi trong thế giới tiền điện tử.

Vào tháng 7 năm 2015, khi Ethereum chính thức ra mắt, nó hy vọng trở thành “nền tảng tính toán phi tập trung vượt qua Bitcoin”, và tầm nhìn này tiếp tục cung cấp động lực cho Ethereum, dẫn dắt một làn sóng phát triển và lặp lại câu chuyện trong ngành công nghiệp tiền điện tử.

Bữa tiệc đầu tiên mà thế giới tiền điện tử chào đón là cơn sốt phát hành token lần đầu vào năm 2017, điều này đã trực tiếp viết lại logic kể chuyện của Ethereum - bất kỳ dự án nào cũng có thể phát hành token dựa trên Ethereum.

Năm 2018, bong bóng phát hành token lần đầu đã vỡ, hàng ngàn token của các dự án chìm xuống mức giá 0 và biến mất. Ethereum chuyển sang giai đoạn tập trung vào công nghệ: bản nâng cấp Constantinople đã giảm phần thưởng khối, bản cập nhật Istanbul tối ưu hóa cấu trúc phí Gas. Tắc nghẽn mạng và khả năng mở rộng trở thành những vấn đề mà các nhà phát triển quan tâm. Cách nâng cao hiệu suất hợp đồng thông minh, cách vượt qua công nghệ chứng minh không kiến thức trở thành những vấn đề quan trọng cần thảo luận sau giấc mơ làm giàu tỉnh dậy.

Sau hai năm im ắng, Ethereum một lần nữa dẫn đầu “Mùa hè DeFi” vào năm 2020. Các dự án tài chính phi tập trung như Uniswap, Aave được xây dựng trên Ethereum đã nổi bật. Ethereum cố gắng bao phủ những khu vực chưa có sự thâm nhập của tài chính truyền thống, dùng công nghệ phi tập trung để cứu giúp những vùng tài chính hoang vắng. Chính lý tưởng về khả năng tiếp cận tài chính này đã thúc đẩy các ví đa năng như OKX Wallet tăng tốc phát triển. Là một trong những ví phi tập trung hàng đầu thế giới, OKX Wallet không chỉ kết nối quản lý tài sản đa chuỗi, tương tác DApp, giao dịch NFT xuyên chuỗi, mà còn cung cấp cho người dùng tài chính ở rìa một cổng vào Web3 với ngưỡng thấp.

Sau đó, năm 2021 chào đón sự bùng nổ NFT, nghệ thuật một thời trở thành món yêu thích mới trên thị trường tiền điện tử. CryptoPunks và Bored Ape Yacht Club đã từng nổi tiếng khắp mạng internet, tác phẩm nghệ thuật số của Beeple “Mỗi ngày: 5000 ngày đầu tiên” được giao dịch với giá 69 triệu USD. Câu chuyện về quyền sở hữu số đã khiến thị trường vốn nhận thức lại về Ethereum, và Ethereum cũng đã dẫn dắt một cuộc cách mạng tài chính của nền văn minh số trong năm này.

Vào tháng 9 năm 2022, Ethereum đã “hợp nhất”, chuyển từ PoW sang PoS, chấm dứt vấn đề tiêu thụ năng lượng mà Ethereum đã bị chỉ trích từ lâu. Hợp nhất Ethereum đã chứng minh rằng công nghệ blockchain có thể tìm thấy điểm cân bằng giữa “phi tập trung, an ninh, và tính bền vững.”

Vào tháng 7 năm 2024, ETF Ethereum đã bước vào tầm nhìn của mọi người, đây là sự kết nối hoàn hảo giữa Ethereum và tài chính truyền thống - các gã khổng lồ tài chính truyền thống không ngừng nâng cao mức độ chấp nhận đối với tài sản tiền điện tử. Sự thành công của tám tổ chức quản lý tài sản như ishares thuộc BlackRock, Grayscale, Franklin Templeton, VanEck, Bitwise, 21Shares, Fidelity, và Invesco trong việc xin cấp ETF Ethereum giao ngay đã giảm bớt rào cản đầu tư tài sản tiền điện tử cho các nhà đầu tư thông thường và thúc đẩy quá trình hợp thức hóa tiền điện tử. Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển tương lai của toàn bộ hệ sinh thái Ethereum cũng như toàn ngành công nghiệp blockchain.

Năm nay, các công ty như Sharplink liên tục mua vào Ethereum, và Ethereum lại trở thành một trong những lựa chọn cho kho dự trữ tiền mã hóa - đây về cơ bản cũng là một cược chiến lược vào giá trị sinh thái của Ethereum…

Ngày nay, Ethereum không còn là thế giới của những người đam mê công nghệ chỉ tập trung vào sự phát triển công nghệ, mà đã trở thành “cây cầu chuyển đổi giá trị” giữa tài sản tiền điện tử và tài chính truyền thống nhờ vào sự hỗ trợ của sự phát triển công nghệ. Kể từ đó, Ethereum đã mất mười năm để từ một ý tưởng công nghệ thuần túy chỉ được viết trong whitepaper, phát triển thành một đại dương sinh thái số có thể tiếp nhận mọi thứ. Vitalik, với vai trò là người cầm lái, không chọn việc chìm nổi trong thương trường, mà âm thầm cày cuốc, từ bỏ thái độ cuồng nhiệt của bên ngoài đối với tài sản tiền điện tử, mang theo lòng thành kính và tôn trọng đối với công nghệ, tìm kiếm một con đường nâng cấp có tính bao dung cao cho Ethereum giữa lý tưởng và thực tế.

không đổi màu nền của ConsenSys

Nếu không thể thực hiện ước mơ của mình thông qua Ethereum, thì hãy tạo ra một “Ethereum” cho riêng mình. Lubin, người đã rời khỏi Ethereum, đã thành lập ConsenSys - một công ty phần mềm blockchain và Web3, vẫn dựa vào Ethereum làm nền tảng, cung cấp sản phẩm và dịch vụ.

Một số sản phẩm nổi bật do ConsenSys phát triển đã từng gây ra tiếng vang. Ví MetaMask kể từ khi ra mắt vào năm 2016 đã trở nên phổ biến trong ngành, giúp người dùng tương tác với các DApp trên Ethereum, là cổng quan trọng cho người dùng bước vào hệ sinh thái Ethereum. Tuy nhiên, theo thời gian, các chuỗi công khai khác đã nhanh chóng nổi lên, và những điểm yếu của MetaMask đã lộ diện: đầu tiên, MetaMask ban đầu được trình bày dưới dạng plugin trình duyệt, chủ yếu thuận tiện cho người dùng PC, nhưng trải nghiệm trên di động không tốt; thứ hai, người dùng ví trong giai đoạn đầu cần phải chuyển đổi ví để giao dịch khi truy cập vào các chuỗi công khai như Solana, cho đến tháng 5 năm nay, MetaMask mới thông báo tích hợp Solana. Để mang lại trải nghiệm sản phẩm tốt hơn cho người dùng, các sàn giao dịch lớn đã nhanh chóng thiết lập hệ sinh thái ví nội bộ, các sản phẩm ví của các sàn giao dịch hàng đầu như OKX, Coinbase rất nổi bật, trong đó OKX đã trở thành ngôi sao Bắc Đẩu của thị trường ví sàn giao dịch nhờ vào công nghệ bảo đảm đặc trưng sản phẩm. Đặc biệt, OKX Wallet đã tối ưu hóa sâu sắc trải nghiệm trên di động, vừa đảm bảo an toàn vừa thuận tiện, đã trở thành lựa chọn hàng đầu của ngày càng nhiều người dùng Web3. Trên con đường từ đức tin công nghệ Ethereum đến việc triển khai quy mô lớn, những cơ sở hạ tầng kiên định với “chủ nghĩa dài hạn” này đang đóng vai trò không thể thiếu, họ không phải là những kẻ kiếm lợi trong sự ồn ào, mà là những nhà xây dựng thầm lặng nhưng vững chắc.

Không chỉ là ví, Infura do ConsenSys phát triển cung cấp dịch vụ API truy cập nút Ethereum, giúp các nhà phát triển nhanh chóng triển khai DApp; sản phẩm dịch vụ kiểm toán hợp đồng thông minh Diligence không chỉ thực hiện kiểm toán mã bằng tay mà còn cung cấp các công cụ tự động để kiểm tra các lỗi và lỗ hổng thường gặp trong hợp đồng thông minh; giao thức blockchain mã nguồn mở Quorum cung cấp lộ trình khả thi cho các doanh nghiệp xây dựng chuỗi riêng hoặc chuỗi liên minh dựa trên Ethereum…

Năm nay, Lubin lại chiếm lĩnh điểm nóng thị trường, đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Hội đồng quản trị SharpLink Gaming. Đưa SharpLink lên con đường dự trữ tài sản Ethereum. Vào ngày 27 tháng 5, SharpLink đã công bố kế hoạch dự trữ tài sản Ethereum, vào ngày đó giá cổ phiếu tăng hơn 650%. Sau đó, SharpLink khởi động chiến lược staking, gần như sử dụng toàn bộ Ethereum để staking trên các giao thức lớn. Hiện tại, lợi suất hàng năm từ staking của Sharplink khoảng 3% - 4%. Không chỉ kiếm lợi nhuận từ staking, mà còn gắn kết sâu với Ethereum, tăng tốc sự hòa nhập giữa doanh nghiệp truyền thống và ngành công nghiệp tiền điện tử.

Hiện tại, tỷ lệ lợi nhuận trung bình từ việc staking Ethereum là 3%-5%. Khả năng giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ ngày càng tăng, việc đầu tư thông qua staking Ethereum chắc chắn là một lựa chọn thông minh. Các sàn giao dịch lớn đều đã triển khai dịch vụ staking Ethereum, giúp người dùng thông thường dễ dàng tham gia staking, chẳng hạn như sản phẩm đầu tư staking BETH do OKX phát hành.

ConsenSys được sinh ra vì Ethereum, sống vì Ethereum; Lubin đến vì Ethereum, sống vì Ethereum. Vì giấc mơ kinh doanh, Lubin rời khỏi Ethereum; vì giấc mơ của Ethereum, ConsenSys lại đứng vững trên đỉnh cao của thế giới tiền mã hoá với tư thế của một vị vua. Sự thỏa thuận ngầm này cũng không khác gì một loại lãng mạn chân thành, độc quyền của hệ sinh thái Ethereum.

Mỗi tia sáng đều có sự rực rỡ

Nhiều người có thể không biết từ “Ether” có nghĩa là gì - “một môi trường vô hình giả định, lan tỏa khắp vũ trụ, cho phép ánh sáng truyền đi”. Khi Vitalik đặt tên cho Ethereum, có lẽ ông đã hy vọng: Ethereum một ngày nào đó có thể trở thành người truyền giáo đứng sau ngành công nghiệp, “không có tôi ở khắp nơi, thì mới có tôi ở khắp nơi”.

Từ một cậu bé đam mê viết whitepaper Ethereum ở tuổi 19 đến một nhà lãnh đạo khi đã ở tuổi ba mươi, hành trình trưởng thành của Vitalik và con đường kể chuyện của Ethereum phản ánh lẫn nhau. Ethereum đã trải qua nhiều khó khăn, vượt qua các chu kỳ tăng và giảm, từ ba nhân vật chính của Ethereum đến hai nhân vật nổi bật, trong những vòng xoay đó, Lubin vẫn tiếp tục xây dựng Ethereum, còn Vitalik thì tiếp tục hiện thực hóa lý tưởng công nghệ thuần khiết và trong sáng.

Mười năm thăng trầm, tài năng tự lộ. Thực lực thực sự không nằm ở việc có thể đứng ở trung tâm sân khấu hay không, mà là có thể có sức mạnh nâng đỡ toàn bộ sân khấu; lý tưởng thực sự không nằm ở việc có thể luôn luôn vung cờ hô hào hay không, mà là có thể âm thầm tưới tắm mọi thứ như trước. Ethereum hiện nay lan tỏa khắp hệ sinh thái tiền mã hóa, cho phép thế giới tiền mã hóa sinh ra vô số khả năng. Có thể nó không phải là những tia sáng rực rỡ, nhưng trong mỗi tia sáng, đều có tài năng của nó.