null
Tác giả: Prathik Desai
Biên dịch: Block unicorn
Lời giới thiệu
Đối với sàn giao dịch tập trung (CEX) và sàn giao dịch phi tập trung (DEX), năm vừa qua là một năm đầy biến động. Trong 12 đến 18 tháng qua, những người tham gia trong lĩnh vực tiền điện tử đã chứng kiến sự chuyển mình của động lực giao dịch và tính thanh khoản từ các sàn giao dịch tập trung (CEX) phụ thuộc vào niềm tin và sự tuân thủ sang các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) cam kết mang lại sự minh bạch cho người dùng, khả năng kết hợp và tự quản lý.
Mặc dù các báo cáo truyền thông tuyên bố rằng giao dịch tập trung đang quay trở lại mạnh mẽ, nhưng sau khi phân tích sâu dữ liệu, sẽ thấy rằng thực tế phức tạp hơn nhiều.
Trong phân tích định lượng lần này, tôi sẽ nghiên cứu sâu dữ liệu của DEX và CEX để hiểu rõ hơn về sự tiến hóa của tính thanh khoản giao ngay và đòn bẩy trong giao dịch tiền điện tử.
Cuộc chiến giữa CEX và DEX
Về lâu dài, năm 2025 có vẻ là một năm phục hồi mạnh mẽ cho các sàn giao dịch tập trung (CEX) sau gần hai năm sụt giảm niềm tin và thanh khoản. Trong khoảng thời gian từ tháng 1 năm 2021 đến tháng 5 năm 2022, khối lượng giao dịch trung bình hàng tháng của các sàn giao dịch tập trung vượt xa 15.000 tỷ đô la. Tuy nhiên, kể từ tháng 6 năm 2022 cho đến tháng 11 năm 2023, khối lượng giao dịch hàng tháng chỉ một lần vượt qua mốc 1.000 tỷ đô la.
Trong hai năm qua, khối lượng giao dịch của CEX đã tăng vọt. Nhờ vào các yếu tố tích cực từ ETF và nền kinh tế vĩ mô, khối lượng giao dịch đã liên tục lập kỷ lục mới. Đến tháng 12 năm 2024, con số này đã tăng lên 29,4 nghìn tỷ USD.
Quý 4 năm 2024 là bước ngoặt trong sự tăng trưởng khối lượng giao dịch. Khối lượng giao dịch giao ngay của CEX đã tăng vọt từ 1,14 nghìn tỷ USD vào tháng 10 lên 2,94 nghìn tỷ USD vào tháng 12, khiến khối lượng giao dịch trung bình hàng tháng của quý này vượt quá 2,25 nghìn tỷ USD.
Sự tăng trưởng này phù hợp với tâm lý ưa rủi ro trên thị trường sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tái đắc cử, cũng như tiến trình đàm phán hỗ trợ quy định về tiền điện tử.
Quý đầu tiên của năm 2025 tiếp tục đà tăng trưởng này, với khối lượng giao dịch trung bình hàng tháng gần 1,8 nghìn tỷ USD, nhưng vào quý hai đã giảm khoảng 30%, xuống còn 1,3 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, vào quý ba năm 2025, khối lượng giao dịch đã nhanh chóng phục hồi, với khối lượng giao dịch trung bình hàng tháng vượt qua 1,8 nghìn tỷ USD.
Trong khi các sàn giao dịch tập trung (CEX) phục hồi mạnh mẽ, các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) cũng không ngừng phát triển. Thực tế, tốc độ tăng trưởng của chúng tiếp tục vượt qua các sàn giao dịch tập trung.
Vào tháng 1 năm 2024, khối lượng giao dịch giao ngay của DEX khoảng 133 tỷ USD. Chỉ sau 18 tháng, con số này đã tăng gấp bốn lần, vượt qua 540 tỷ USD.
Vào quý đầu tiên của năm 2025, khối lượng giao dịch trung bình hàng tháng của DEX là 395 tỷ USD, quý thứ hai là 332 tỷ USD. Đến quý thứ ba năm 2025, khối lượng giao dịch trung bình hàng tháng tăng 50%, đạt 480 tỷ USD. Khối lượng giao dịch trong tháng 10 đã vượt quá 540 tỷ USD.
Tính đến nay trong năm nay, khối lượng giao dịch giao ngay của sàn giao dịch phi tập trung (DEX) đã chiếm gần 20% tổng khối lượng giao dịch giao ngay, cao hơn một chút so với 10% của năm 2024. Mặc dù sàn giao dịch tập trung (CEX) vẫn chiếm ưu thế trên thị trường nhờ vào lợi thế của các kênh nạp tiền bằng tiền pháp định, nhưng đối với những người dùng tìm kiếm tốc độ, khả năng kết hợp, tính ẩn danh và tự quản lý, DEX đã trở thành lựa chọn hàng đầu.
Các giao thức như Uniswap v4, Hyperliquid L1 và Raydium mang lại trải nghiệm người dùng tốt hơn, phí Gas thấp hơn và chênh lệch nhỏ hơn, thu hẹp khoảng cách trải nghiệm giữa hai hệ sinh thái.
Động lực của sản phẩm phái sinh
Nếu bạn hỏi tôi, yếu tố quan trọng nhất thúc đẩy hoạt động DEX là gì, tôi sẽ không ngần ngại chọn hợp đồng vĩnh viễn. Trước năm 2024, hợp đồng vĩnh viễn trên chuỗi vẫn là một sản phẩm ngách, với khối lượng giao dịch hàng tháng chỉ vài trăm tỷ đô la. Điều này chủ yếu tập trung vào các giao thức như dYdX, GMX và một số DEX khác dựa trên Arbitrum. Tuy nhiên, đến cuối năm 2025, quy mô của các nền tảng này bắt đầu tương đương với toàn bộ thị trường giao dịch giao ngay (DEX) phi tập trung.
Vào tháng 1 năm 2024, khối lượng giao dịch hàng tháng của DEX hợp đồng vĩnh viễn đạt 127 tỷ USD. Đến tháng 12 năm 2024, con số này gần như gấp ba lần, đạt 345 tỷ USD.
Nhưng năm 2025 đã thay đổi xu hướng này. Khối lượng giao dịch hợp đồng vĩnh viễn trung bình hàng tháng đã tăng từ 332 tỷ USD trong quý đầu tiên lên 688 tỷ USD trong quý thứ ba, gấp đôi và hơn thế nữa. Chỉ riêng trong tháng 10, khối lượng giao dịch đã vượt quá 1,13 nghìn tỷ USD, trở thành tháng đầu tiên khối lượng giao dịch sản phẩm phái sinh trên chuỗi vượt mốc 1 nghìn tỷ USD, gấp hơn hai lần quy mô thị trường giao ngay DEX.
Dữ liệu này không chỉ cho thấy có nhiều nhà giao dịch hơn tham gia vào lĩnh vực chuỗi mà còn cho thấy mức độ hoạt động giao dịch của mỗi nhà giao dịch đã tăng lên. Các DEX trên chuỗi cung cấp hợp đồng vĩnh viễn hiện đã sao chép một số chức năng của sàn giao dịch tập trung (CEX), chẳng hạn như ký quỹ độc lập, sổ lệnh sâu và thế chấp đa chuỗi. Hơn nữa, chúng còn cung cấp tính khả kết hợp cao mà CEX không thể cung cấp. Những lợi thế này đủ để giữ chân nhiều nhà giao dịch có giá trị cao trong việc giao dịch trên chuỗi.
Xu hướng này được thể hiện trong việc giao dịch sản phẩm phái sinh với sự gia tăng ổn định tỷ lệ giao dịch giữa sàn giao dịch phi tập trung (DEX) và sàn giao dịch tập trung (CEX).
Năm 2024, khối lượng giao dịch hợp đồng tương lai toàn cầu được xử lý bởi sàn giao dịch phi tập trung chưa đến 5%. Đến giữa năm 2025, con số này đã tăng gấp đôi, đạt 10%, và đến tháng 10, nó đã đạt 14,3%, ghi nhận tỷ lệ cao nhất của các sản phẩm phái sinh trên chuỗi so với sàn giao dịch tập trung.
So với quy mô của Binance, con số này vẫn còn rất nhỏ, nhưng nó báo hiệu hướng phát triển trong tương lai. Mặc dù khối lượng giao dịch của các sàn giao dịch tập trung vẫn giữ ổn định trong năm nay, nhưng kể từ giữa năm 2023, khối lượng giao dịch của các sàn giao dịch phi tập trung đã tăng trưởng mỗi quý.
Khối lượng giao dịch chắc chắn phản ánh một phần tình hình, nhưng hợp đồng chưa thanh lý (OI) cung cấp thông tin chi tiết hơn. Tính đến ngày 1 tháng 1 năm 2024, hợp đồng chưa thanh lý trên các sàn giao dịch chuỗi chỉ chiếm 1,5% tổng khối lượng giao dịch phái sinh toàn cầu. Đến ngày 31 tháng 12 năm 2024, tỷ lệ này đã tăng gấp đôi, đạt 3,7%, đến ngày 30 tháng 6 năm 2025 đạt 5,9%. Và đến ngày 30 tháng 9 năm 2025, tỷ lệ này đạt 9,8%. Trong chưa đầy hai năm, tăng trưởng vượt quá 6,5 lần.
Những thay đổi này cùng nhau chỉ ra rằng, mặc dù sàn giao dịch tập trung (CEX) vẫn là trung tâm thanh khoản, nhưng sàn giao dịch phi tập trung (DEX) sẽ nhanh chóng trở thành trung tâm rủi ro mới. Quyết định của các nhà giao dịch về việc giao dịch ở đâu không chỉ phụ thuộc vào sự tin tưởng mà còn phụ thuộc vào các chức năng bổ sung của nền tảng.
Sự tăng trưởng của DEX trong lĩnh vực giao dịch spot, sản phẩm phái sinh và hợp đồng vĩnh viễn cho thấy chúng cung cấp những chức năng mà CEX không thể sao chép, ít nhất là hiện tại. Số lượng tuyệt đối của các nhà giao dịch trên chuỗi có thể vẫn là thiểu số, nhưng ý định của họ và những chức năng mà họ yêu cầu đã truyền đạt một thông điệp rõ ràng đến các nhà phát triển tiền điện tử: khi phát triển sàn giao dịch tiền điện tử, nên ưu tiên những khía cạnh nào.
Trên đây là toàn bộ nội dung của báo cáo phân tích định lượng lần này, hẹn gặp lại trong bài viết tiếp theo.
Đọc đề xuất:
Dưới sự thu hoạch tàn bạo, ai đang mong đợi COAI tiếp theo?
Cuộc trò chuyện với người sáng lập Bittensor Jacob: Ứng dụng khai thác vào AI, TOP 3 subnet được xây dựng bởi đội ngũ Trung Quốc
Báo cáo quan trọng của YZi Labs: Định vị, mô hình kinh tế và lợi thế cạnh tranh cốt lõi của BNB
Báo cáo hàng năm 1kx: Phân tích dữ liệu doanh thu của 1000 dự án trên chuỗi, tìm hiểu xu hướng kinh tế trên chuỗi.
Nhấp để tìm hiểu về vị trí tuyển dụng của ChainCatcher
