Tác giả: The Block, biên dịch: Azuma
Lưu ý của biên tập viên: Ngày 11 tháng 10, thị trường tiền điện tử đã trải qua một cú sụt giảm lịch sử, mặc dù đã qua một tuần, nhưng các cuộc thảo luận xung quanh nguyên nhân của cú sụt giảm hôm đó và những tác động tiếp theo vẫn chưa ngừng lại.
Vào ngày 15 tháng 10, người sáng lập và Giám đốc điều hành của Wintermute (một trong những nhà tạo lập thị trường chính trong ngành, đã có tin đồn về việc sụp đổ vào ngày giảm mạnh nhưng đã được phủ nhận sau đó) là Evgeny Gaevoy đã tham gia chương trình podcast của The Block và đưa ra ý kiến của mình về sự kiện “1011”.
Dưới đây là nội dung chính của podcast, vì lý do tính mạch lạc khi đọc, nội dung đã được rút gọn một phần.
Một giờ hoàn toàn rối loạn
Người dẫn chương trình: Hãy để chúng ta đi thẳng vào vấn đề. Những gì đã xảy ra vào ngày 11 tháng 10 thực sự rất gây chấn động cho toàn bộ thị trường. Bạn có thể giúp chúng tôi ôn lại những gì đã xảy ra vào ngày hôm đó không? Điều gì đã kích hoạt sự sụt giảm? Wintermute đã ứng phó như thế nào trong tình huống như vậy?
Evgeny Gaevoy: Nói thật, chúng tôi vẫn cần nhiều thời gian hơn để hoàn toàn hiểu rõ nguyên nhân của cú sập này, nhưng có một điều rất rõ ràng - - ngòi nổ dường như lại là một loạt tin tức liên quan đến Trump, điều này đã dần dần kích hoạt sự kiện thanh lý lớn nhất trong lịch sử tiền điện tử.
Ngày hôm đó thực sự rất bất thường đối với mọi người — không chỉ đối với các nhà giao dịch thông thường mà còn đối với các nhà tạo lập thị trường. Trong vòng một giờ, thị trường hoàn toàn mất trật tự.
Chúng ta sẽ nói về cơ chế ADL sau, và cũng sẽ bàn về sự sụp đổ lần này khác với những biến động thị trường trước đây như thế nào. Có thể khẳng định rằng, ngày này là rất khó khăn và chưa từng có đối với nhiều người.
Vẫn chưa rõ ai là người chịu tổn thất lớn nhất, có lẽ là các tổ chức phòng ngừa rủi ro
Người dẫn chương trình: Dữ liệu thống kê công khai cho thấy vào ngày hôm đó có khoảng 19 tỷ đô la bị thanh lý, nhưng vì Binance không hoàn toàn công bố dữ liệu (hệ thống chỉ có thể hiển thị một lần sự kiện thanh lý mỗi giây), con số thực tế có thể lớn hơn rất nhiều, ít nhất trong khoảng từ 25 đến 30 tỷ đô la. Điều này có nghĩa là quy mô thanh lý gần đây là hơn năm lần so với sự kiện thanh lý lớn thứ hai trước đó. Tại sao lại như vậy? Có phải là do tỷ lệ đòn bẩy trong hệ thống quá cao? Hay là do một số cơ sở hạ tầng quan trọng bị trục trặc? Khiến cho những nhà tạo lập thị trường như các bạn không thể can thiệp kịp thời để ngăn chặn sự sụp đổ liên hoàn.
Evgeny Gaevoy: Tôi nghĩ đây là kết quả của sự kết hợp của nhiều yếu tố. Một mặt, đòn bẩy trong hệ thống thực sự nhiều hơn; mặt khác, thị trường cũng có nhiều loại token hơn, nhiều sản phẩm hợp đồng vĩnh viễn hơn, cùng với nhiều nền tảng lớn giao dịch các hợp đồng vĩnh viễn này. Nhớ lại ba bốn năm trước, chúng ta hoàn toàn không có nhiều sản phẩm hợp đồng vĩnh viễn với khối lượng hợp đồng mở khổng lồ, tiềm ẩn rủi ro sụp đổ lớn. Về mức độ trưởng thành của thị trường, mặc dù tổng thể thực sự hoàn thiện và tinh vi hơn so với trước đây, nhưng sự phát triển này cũng phát sinh nhiều vấn đề.
Hiện tại chúng tôi vẫn chưa rõ ai là người “vỡ nợ”, ai là người chịu thiệt hại lớn nhất, nhưng tôi nghi ngờ rằng nhiều tổ chức thua lỗ nặng thực sự đang áp dụng chiến lược phòng ngừa rủi ro (long-short strategy), chẳng hạn như họ có thể bán khống Bitcoin và mua lên một số altcoin, họ đã nghĩ rằng cách này có thể giảm thiểu rủi ro, nhưng cuối cùng lại bị cơ chế ADL “đánh bại”.
Ngoài ra, khi thị trường xảy ra sự sụt giảm cực đoan, các con đường giao dịch khác nhau thường bị kẹt. Đối với các nhà tạo lập thị trường, điều này đặc biệt phiền phức. Chẳng hạn, bạn mua trên Binance và bán trên Coinbase, nhưng sau đó nhận ra rằng bạn có ngày càng nhiều stablecoin trên Coinbase, trong khi lại có một lượng token trên Binance - nhưng lúc này cả hai bên đều bị chặn rút tiền, hoàn toàn không thể chuyển tài sản.
Vì vậy, khi mọi người nói “các nhà tạo lập thị trường rút lui khỏi thị trường, không muốn cung cấp thanh khoản”, thì nhiều khi không phải là “không muốn”, mà là “hoàn toàn không thể” — — không thể báo giá ở đây, cũng không thể đặt lệnh ở nơi khác, vì tài sản hoàn toàn không thể di chuyển. Tình huống này không chỉ xảy ra ở các sàn giao dịch tập trung (CEX), mà DeFi cũng không thoát khỏi. Đây chính là nút thắt khó khăn nhất — — bạn hoàn toàn không thể thực hiện việc điều chỉnh danh mục giữa các nền tảng.
ADL không đủ minh bạch gây ra sự hỗn loạn
Người dẫn chương trình: Bạn đã đề cập đến ADL (Giảm vị thế tự động), tôi đoán có thể có 90% người dùng tiền điện tử lần đầu nghe thấy thuật ngữ này. Bạn có thể giải thích nguyên lý của ADL không, và tại sao nó lại gây ra quá nhiều sự hỗn loạn trong sự kiện lần này? Ngoài ra, khi các nhà tạo lập thị trường không thể hoạt động đồng thời trên nhiều sàn giao dịch, điều này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến hiệu quả thị trường?
Evgeny Gaevoy: ADL (Auto-Deleveraging, tự động giảm đòn bẩy) về cơ bản là cơ chế “rào cản cuối cùng” của sàn giao dịch. Thông thường, khi bạn có vị thế hợp đồng vĩnh viễn mà không đủ ký quỹ, sàn giao dịch sẽ trực tiếp thanh lý vị thế của bạn trên thị trường; nếu việc thanh lý không thành công, theo lý thuyết, quỹ bảo hiểm nên chịu tổn thất.
Cơ chế ADL thường không bao giờ được kích hoạt, nhiều sàn giao dịch đã không sử dụng nó trong nhiều năm. Nó được thiết kế từ đầu như một biện pháp “đành phải”. Trong những trường hợp cực đoan, như sự sụt giảm lớn quy mô như 1011 và việc bán tháo liên tiếp, nếu tiếp tục ép buộc thanh lý qua sổ lệnh, giá có thể trực tiếp giảm đến “không”, toàn bộ sàn giao dịch sẽ rơi vào tình trạng thiếu tài sản, trong khi bên bán khống thì thu lợi khổng lồ. Vì vậy, các sàn giao dịch sẽ cố gắng sử dụng ADL để buộc phải bù đắp một phần vị thế bán khống, điều này tương đương với việc hệ thống nhân tạo khớp vị thế bán khống với vị thế mua bị thanh lý, tạo ra một loại “bù trừ ảo”, ngăn chặn sự sụp đổ hoàn toàn của giá.
Về lý thuyết, đây là một giải pháp “thanh lịch”, nhưng điều kiện tiên quyết là việc thực hiện phải có trật tự, lần này thì rõ ràng là rất hỗn loạn. Vấn đề lớn nhất là — — giá thực hiện của ADL được xác định như thế nào? Điều này sẽ trở thành tâm điểm câu hỏi của nhiều tổ chức giao dịch đối với sàn giao dịch trong vài ngày hoặc thậm chí vài tuần tới.
Lần này, nhiều tổ chức đã bị buộc phải thanh lý vị thế ở mức giá cực kỳ vô lý. Lấy chúng tôi làm ví dụ, một số giá ADL hoàn toàn không hợp lý, giá thị trường là 1 đô la, trong khi lệnh bán khống của chúng tôi bị hệ thống thanh lý cưỡng bức ở mức giá 5 đô la. Điều này hoàn toàn không thể phòng ngừa, chỉ có thể chịu lỗ tức thì.
Có tồn tại quyền “Miễn ADL” không?
Người dẫn chương trình: Theo tôi được biết, Ethena đã ký các điều khoản miễn ADL với một số sàn giao dịch. Liệu các nhà tạo lập thị trường lớn như các bạn có thể nhận được sự bảo vệ tương tự không? Tại sao Ethena lại có được sự đối xử đặc biệt như vậy?
Evgeny Gaevoy: Trước hết, tôi không hoàn toàn chắc chắn rằng Ethena có được đặc quyền này hay không. Cần lưu ý rằng Ethena chủ yếu chỉ giao dịch BTC và ETH, những đồng tiền chính này thường ít kích hoạt ADL. ADL chủ yếu áp dụng cho các loại altcoin và meme coin. Nếu có cơ chế bảo vệ như vậy, chúng tôi dĩ nhiên rất mong muốn.
Nhưng liệu các sàn giao dịch có nên cung cấp rộng rãi các điều khoản như vậy không? Chưa chắc, tôi nghĩ nếu thực hiện thì phải công khai minh bạch, nhà đầu tư cần biết những hợp đồng chưa thanh lý nào được hưởng đặc quyền miễn ADL, nếu không sẽ hình thành cấu trúc thị trường xấu. Chúng tôi tất nhiên hoan nghênh các biện pháp bảo vệ như vậy, nhưng điều kiện tiên quyết là phải thiết lập cơ chế công khai minh bạch cao độ, nếu không thì cái gọi là đặc quyền chỉ là lý thuyết âm mưu mà thôi.
Ngoài ra, có một điểm quan trọng rất ít được thảo luận, một số sàn giao dịch (như Coinbase và Kraken) từng triển khai chương trình bảo vệ thanh khoản cho các nhà tạo lập thị trường, FTX trong quá khứ cũng có thiết kế tương tự, chương trình này cho phép các nhà tạo lập thị trường tiếp quản các vị thế sắp bị thanh lý, bỏ qua quỹ bảo hiểm và ADL. Để những nhà tạo lập thị trường có khả năng chịu rủi ro cao nhất tiêu hóa những rủi ro này. Tuy nhiên, trong lần gặp phải thanh lý quy mô lớn trên các nền tảng chính, các chương trình như vậy đã hoàn toàn vắng mặt, tôi cho rằng việc khởi động lại các chương trình như vậy sẽ cải thiện đáng kể sức bền của thị trường.
Thị trường có cần đưa vào “cơ chế ngắt” không
Người dẫn chương trình: Có một quan niệm đang lan truyền trên X rằng đợt thanh lý lần này nghiêm trọng hơn những lần trước một phần là vì Hyperliquid hiện là một trong ba sàn giao dịch có khối lượng giao dịch chưa thanh lý lớn nhất trên toàn mạng, và nhiều dữ liệu của nó rất minh bạch - bao gồm cả thông tin về mức giá thanh lý, mà những thông tin này hoàn toàn không thể nhìn thấy trên các sàn giao dịch tập trung như Binance, OKX, Bybit. Một số người cho rằng điều này có thể khiến một số người dễ dàng ước lượng rằng “nếu chúng ta chỉ cần đẩy giá xuống đây, chúng ta có thể kích hoạt những đợt thanh lý này”, từ đó gây ra phản ứng dây chuyền thanh lý. Theo bạn, liệu tính minh bạch này có thực sự có thể khuyến khích đợt thanh lý lần này, dẫn đến một số tài sản giảm giá 90% hoặc thậm chí nhiều hơn không?
Evgeny Gaevoy: Tôi nghĩ rằng, nếu trên toàn thế giới chỉ có một sàn giao dịch Hyperliquid, thì lý thuyết âm mưu về việc “nhắm mục tiêu” này có thể có lý hơn - tức là, thực sự có ai đó chuyên theo dõi Hyperliquid để kích hoạt đợt thanh lý liên hoàn này. Nhưng thực tế, một lượng lớn hợp đồng chưa thanh lý vẫn tồn tại trên những sàn giao dịch không thể thấy điểm thanh lý, vì vậy tôi cảm thấy khả năng cho rằng tuyên bố này là đúng là khá nhỏ.
Tôi nghĩ điểm thú vị hơn là liệu Hyperliquid có phải là hướng đi của ngành trong tương lai không? Nói cách khác, cơ chế “tất cả các điểm thanh toán đều công khai” của nó có thể trở thành tiêu chuẩn của ngành không?
Tôi cá nhân cho rằng, Hyperliquid cuối cùng nên tìm ra sự cân bằng giữa tính minh bạch và quyền riêng tư — — việc tiết lộ thông tin hiện tại thực sự có phần “quá mức”. Một giải pháp là tăng cường tính riêng tư; một phương án tiềm năng khác là giới thiệu cơ chế ngắt mạch (circuit breakers).
Chức năng này không có ở tất cả các sàn giao dịch tập trung, mặc dù tôi có thể hiểu lý do một cách tổng quát, nhưng thực sự nó nên có. Đặc biệt là đối với một số tài sản ổn định hoặc token mainstream, khi bạn thấy nó bị mất giá xuống còn 0,6 đô la, thì nên tạm dừng giao dịch hoặc chuyển sang chế độ đấu giá, chứ không nên để nó giảm giá vô hạn.
Trong thị trường tài chính truyền thống, hầu như mọi sàn giao dịch — dù là cổ phiếu, hợp đồng tương lai hay hàng hóa — đều có cơ chế ngắt mạch. Nó sẽ ngăn chặn tài sản cơ sở giảm quá nhiều trong thời gian ngắn, hệ thống sẽ tự động tạm dừng giao dịch hoặc chuyển sang chế độ đấu giá, hoặc kết hợp cả hai. Nhưng trong thị trường tiền điện tử, không có sàn giao dịch nào có cơ chế này, điều này luôn khiến tôi cảm thấy bối rối. Nếu có cơ chế ngắt mạch, thực ra có thể bảo vệ nhiều nhà đầu tư nhỏ khỏi việc bị thanh lý hàng loạt.
Tất nhiên, có thể có người hỏi — nếu chỉ có một sàn giao dịch (chẳng hạn như Coinbase) áp dụng cơ chế ngắt giao dịch, còn Binance thì không, thì điều đó có hiệu quả không? Dù sao thì nhiều hoạt động xác định giá thực sự diễn ra trên Binance. Như vậy, ngay cả khi Coinbase dừng giao dịch, giá tiền mã hóa vẫn sẽ tiếp tục dao động trên các nền tảng khác (bao gồm cả thị trường trên chuỗi). Vì vậy, nếu chỉ một sàn giao dịch áp dụng cơ chế ngắt giao dịch, hiệu quả của nó có thể hạn chế. Để thực sự hiệu quả, hầu hết các sàn giao dịch cần phải hợp tác áp dụng.
Đây thực sự là một vấn đề về sự đánh đổi. Bạn phải lựa chọn giữa hai loại rủi ro: để giá giảm mạnh, thanh lý tất cả các vị thế mua? Hay là chọn tạm dừng giao dịch, đảm bảo sàn giao dịch duy trì khả năng thanh toán?
Ví dụ, nếu Bitcoin giảm 20% tại một sàn giao dịch, thì với tư cách là một sàn giao dịch, bạn hoàn toàn có thể xác định rằng đây là một sự biến động bất thường, chứ không phải là sự sụp đổ về cơ bản, do đó việc kích hoạt cơ chế ngắt mạch là hợp lý; nhưng nếu là một loại altcoin giảm 50%, thì có thể nằm trong sự biến động bình thường, có thể để thị trường tự điều chỉnh. Vì vậy, cơ chế ngắt mạch ít nhất nên được áp dụng cho các cặp giao dịch hoặc loại tài sản cụ thể.
Sàn giao dịch có tự động “rút dây mạng” không?
Người dẫn chương trình: Trong quá khứ cũng đã có tin đồn rằng một số sàn giao dịch sẽ “giả vờ bị sập”, thực ra là do con người kích hoạt ngừng giao dịch. Chẳng hạn như lần sụt giảm do đại dịch vào năm 2020, BitMEX đã từng ngoại tuyến trong quá trình sụp đổ, khi đó thị trường phổ biến đã suy đoán rằng họ làm như vậy để tránh giá giảm 99%. Bạn nghĩ rằng đó có phải là hành động ngừng giao dịch thực sự không? Hay chỉ vì kiến trúc kỹ thuật không chịu nổi? Hơn nữa, tại sao đến bây giờ những sàn giao dịch như Binance vẫn còn bị sập? Biết rằng sẽ có một làn sóng nhu cầu giao dịch khổng lồ, nhưng vẫn chưa cải thiện?
Evgeny Gaevoy: Tôi có xu hướng tin rằng lời giải thích đơn giản nhất thường là đúng. Theo quan điểm của tôi, lý do rất đơn giản — — cơ sở hạ tầng của hầu hết các sàn giao dịch tập trung đều rất tệ, không đạt được trình độ kỹ thuật của các thị trường tài chính truyền thống (như Sàn giao dịch Chicago, Sàn giao dịch chứng khoán New York, NASDAQ). Mặc dù có lý do lịch sử, nhưng trong ngắn hạn không ai thực sự muốn chuyển sang kiến trúc công nghệ cấp độ NASDAQ.
Cũng chính vì trình độ công nghệ lạc hậu như vậy, nên những nền tảng này thường xuyên bị sập khi có tải cao. Tôi nghĩ đây là một lời giải thích hợp lý hơn bất kỳ lý thuyết âm mưu nào. Tôi không nghĩ rằng các sàn giao dịch sẽ cố tình “ngừng hoạt động để thanh lý nhà đầu tư nhỏ lẻ” để kiếm tiền từ quỹ bảo hiểm, làm như vậy rủi ro quá lớn.
Từ góc độ kinh doanh, việc để cho các nhà giao dịch lẻ tiếp tục giao dịch, tham gia vào nhiều lần và giữ chân lâu dài sẽ có lợi hơn nhiều so với việc “dọn dẹp nhà giao dịch lẻ mỗi năm” đối với các sàn giao dịch và nhà tạo lập thị trường. Bởi vì một khi mọi người bị xóa sạch, nhiều người sẽ rời khỏi thị trường vĩnh viễn và không quay trở lại.
Liệu có tổ chức nào sẽ gặp rắc rối không?
Người dẫn chương trình: Tôi vẫn nhớ lần Luna sụp đổ đó, mặc dù không nghiêm trọng như lần này nhưng ảnh hưởng cũng rất sâu sắc. Lúc đó chúng tôi mất khoảng hai đến ba tuần mới phát hiện ra rằng Three Arrows Capital (3AC) thực sự đã phá sản. Và quy mô thanh lý lần này lớn gấp 5 đến 10 lần so với lần đó. Mặc dù bên ngoài có suy đoán rằng một số nhà tạo lập thị trường, công ty giao dịch, và tổ chức cho vay đã bị thiệt hại nặng nề, nhưng cho đến nay, vẫn chưa nghe nói về công ty nào hoàn toàn phá sản hoặc đóng cửa, chỉ nghe nói có vài công ty giao dịch “thua lỗ một chút tiền”. Bạn nghĩ rằng sẽ có tổ chức nào bị phát hiện gặp rắc rối trong thời gian tới không? Dù sao thì lần này khối lượng chưa thanh lý và quy mô thanh lý đều lập kỷ lục.
Evgeny Gaevoy: Tôi nghĩ rằng, so với năm 2022, mức độ kết nối (interconnectedness) của thị trường hiện nay đã giảm đi rất nhiều. Lúc đó, khi Three Arrows sụp đổ, toàn bộ thị trường bị kéo xuống bởi vị thế mua của nó.
Bây giờ nếu nói rằng một nhà tạo lập thị trường thực sự phá sản, bạn nên hỏi nó sẽ ảnh hưởng đến ai? Chuỗi ảnh hưởng dài bao nhiêu? Điều mọi người lo lắng nhất thực sự là “hiệu ứng lây lan”. Bạn còn nhớ Alameda đã làm gì lúc đó không? Họ đã bắt đầu bán tháo điên cuồng các tài sản DeFi khi thị trường phục hồi, ai cũng có thể thấy, rất rõ ràng.
Nếu nhà tạo lập thị trường thực sự phá sản, chẳng hạn như Wintermute — đây chỉ là một giả thuyết — thì kết quả sẽ như thế nào? Chúng tôi có một số khoản vay, những khoản này có thể sẽ hoàn toàn trở thành số không; chúng tôi còn có một số hợp đồng tạo lập thị trường đã ký với các giao thức, những hợp đồng này có thể vẫn còn; sau khi phá sản, lý thuyết là chúng tôi có thể bán một phần tài sản để thu hồi vốn, hoặc đơn giản là bỏ chạy (đùa thôi); ngoài ra, chúng tôi còn có các đối tác thanh toán, họ có thể đang giữ ký quỹ tại đây, chẳng hạn như BTC hoặc ETH.
Vì vậy, phạm vi ảnh hưởng thực sự chủ yếu bao gồm các giao thức (protocols) mà các nhà tạo lập thị trường phục vụ và các bên đối tác (counterparties) có quan hệ ký quỹ với các nhà tạo lập thị trường. Tình huống xấu nhất là họ bán tháo BTC hoặc ETH mà họ đang nắm giữ để thu hồi tiền mặt, nhưng phạm vi ảnh hưởng của tình huống này thực sự rất hạn chế.
Nếu là một số nhà tạo lập thị trường quy mô nhỏ, họ có thể thực sự bị “diệt vong”, họ có thể bán đi một số đồng token cụ thể mà họ đang phụ trách tạo lập thị trường, nhưng thật lòng mà nói, việc này thường cũng không có tác dụng, vì tính thanh khoản của những đồng token này rất hạn chế, việc bán tháo quá rõ ràng, thị trường sẽ ngay lập tức nhận ra.
Vì vậy, tổng thể mà nói, phạm vi lây nhiễm lần này so với năm 2022 là rất hạn chế. Lúc đó, như Three Arrows đã cho Genesis mượn, Genesis lại mượn tiền từ Gemini, toàn ngành đã liên kết với nhau, cuối cùng dẫn đến một chuỗi các vụ phá sản, còn hệ thống hiện tại thì sạch hơn nhiều và việc phân tách rủi ro cũng tốt hơn.
Kinh nghiệm và bài học sau tình huống thị trường cực đoan
Người dẫn chương trình: Sau sự kiện này, các bạn có những suy nghĩ hoặc bài học gì không? Chẳng hạn như trong chiến lược ứng phó, quản lý rủi ro hay cơ chế phòng ngừa, có điều gì cần cải thiện không?
Evgeny Gaevoy: Thách thức của những sự kiện như vậy là chúng có thể chỉ xảy ra một lần trong một hoặc hai năm. Bạn có thể học được rất nhiều từ chúng, nhưng nếu chuyên dụng dồn nhiều tài nguyên để tối ưu hóa cho những “thiên nga đen” này, có thể sẽ không đáng.
Nhiều nhà tạo lập thị trường thực sự đã rút lui khỏi thị trường lần này, vì tình hình cực đoan như vậy hoàn toàn không phù hợp với hệ thống của họ. Chúng tôi vẫn còn ở đây, nhưng cũng chỉ tham gia với một vị thế rất hạn chế - vấn đề hàng tồn kho đã đề cập trước đó đã làm hạn chế không gian hoạt động của chúng tôi. Mặc dù không phải lần đầu tiên chúng tôi gặp phải tình huống như vậy, nhưng lần này thực sự khó khăn hơn trước. Nếu thêm cả ADL (cắt giảm tự động), thì càng trở nên phức tạp hơn.
Chúng tôi thực sự đã học được một điều từ trải nghiệm này, đó là cần phải xử lý các sự kiện ADL tốt hơn. Mặc dù hệ thống của chúng tôi phản ứng rất nhanh, có thể ngay lập tức phát hiện sự thay đổi vị thế chưa đóng và tự động điều chỉnh vị thế. Nhưng khi bạn nhận được 500 email ADL từ Binance, bạn vẫn phải quản lý bằng tay. Tất nhiên, bạn cũng có thể thiết kế một hệ thống hoàn hảo, để nó tự động giao dịch hoàn hảo trong những tình huống cực đoan như vậy, nhưng điều đó lại không có ý nghĩa trong 364 ngày còn lại của năm, không đáng để đầu tư.
Hôm nay buổi sáng chúng tôi đã có một cuộc họp để thảo luận về những cải tiến tiếp theo, chẳng hạn như trong hệ thống báo giá, chúng tôi có rất nhiều “bảo vệ ngắt mạch” (circuit breakers) nội bộ, lần này đã bị kích hoạt quá thường xuyên, gần như mỗi phút đều bị ngắt kết nối. Chúng tôi có thể làm cho nó kích hoạt không quá quyết liệt trong những tình huống cực đoan trong tương lai.
Tổng thể mà nói, chúng tôi hài lòng với hiệu suất ứng phó của mình. Mặc dù có một số khoản lỗ trên ADL, nhưng cũng nhờ vào sự biến động cao mà chúng tôi đã kiếm được không ít, sau khi bù trừ thì tổng thể vẫn tốt. Tất nhiên có thể tốt hơn, nhưng tổng thể thì không vấn đề gì.
Điều khó chịu là hiện tại có rất nhiều FUD, chúng tôi đã dành nhiều thời gian để giao tiếp và giải thích về tình trạng hàng tồn kho của mình với các đối thủ và các thỏa thuận hợp tác. Mặc dù điều này phiền phức, nhưng cũng có thể hiểu được -毕竟 mọi người đều rất căng thẳng.
Dự báo thị trường là gì?
Người dẫn chương trình: Vậy, nhìn về những tháng tới, bạn nghĩ sao? Quy mô thanh lý lần này lập kỷ lục lịch sử, vượt xa các sự kiện như FTX, Luna… nhưng lần này có vẻ như không ai cảm thấy “ngày tận thế” cả, chỉ là rất nhiều người đã thua lỗ nặng.
Evgeny Gaevoy: Tôi nghĩ rằng trong vài tháng tới, ảnh hưởng chính sẽ là: các lĩnh vực ngoài coin chính (majors) sẽ bị ảnh hưởng, vì đợt sụp đổ này chủ yếu tập trung vào altcoin. Hiện tại, số lượng altcoin và meme coin trên thị trường nhiều hơn rất nhiều so với bốn năm trước, tiền của nhà đầu tư ít hơn và cẩn trọng hơn, vì vậy tôi nghĩ rằng nhiệt độ thị trường altcoin sẽ giảm rõ rệt. Tất nhiên, mỗi ngày đều có những nhà đầu tư nhỏ lẻ mới tham gia, vì vậy thị trường sẽ sớm phục hồi, nhưng trong ngắn hạn, sẽ không có một “mùa altcoin” lớn nào xuất hiện.
Ngược lại, đáng chú ý là sự thể hiện của Bitcoin, Ethereum, thậm chí cả Solana lần này đều rất ổn định. Chẳng hạn, Cosmos (ATOM) đã có lúc giảm tới 99.9%, trong khi BTC, ETH chỉ giảm tối đa 15%, rất nhẹ nhàng.
Tính thanh khoản sẽ tiếp tục tập trung vào BTC, ETH, SOL
Người dẫn chương trình: Điều này có nghĩa là sự trưởng thành của thị trường và tài sản tự thân đã được nâng cao?
Evgeny Gaevoy: Tôi nghĩ là có. Bitcoin hiện đã trở thành tài sản cấp tổ chức. Có ETF, có sự hỗ trợ của MicroStrategy, và còn có cơ sở hạ tầng như hợp đồng tương lai CME. Ethereum cũng gần đạt được vị trí này, Solana cũng đang tiến gần.
Vì vậy, tôi không lo lắng về việc BTC sẽ xảy ra sự sụt giảm lớn nào, trừ khi gặp phải những con thiên nga đen rất kỳ lạ, chẳng hạn như một cuộc tấn công máy tính lượng tử.
Điều này thực sự là một tín hiệu tích cực, cho thấy một số tài sản chính đã “an toàn để nắm giữ lâu dài”. Càng nhiều ETF, kênh truy cập càng rộng, thì sự biến động của chúng càng bị hạn chế, điều này cũng có nghĩa là bạn có thể tự tin hơn và nắm giữ BTC, ETH, thậm chí là SOL với đòn bẩy cao hơn. Trong tương lai, chúng ta cũng sẽ thấy ngày càng nhiều đòn bẩy và thanh khoản tập trung vào những tài sản này.
Cơ chế ứng phó khẩn cấp của Wintremute
Người dẫn chương trình: Những người của các bạn chủ yếu ở London, đúng không? Mặc dù các bạn cũng có văn phòng ở nước ngoài, nhưng tôi đoán phần lớn đội ngũ giao dịch và các thành viên cốt lõi của các bạn đều ở London. Thời điểm thị trường xảy ra biến động lần này đã khá muộn với London, gần như là ban đêm hoặc thậm chí là giữa đêm. Vậy khi các trader của các bạn đang ngủ, các bạn sẽ ứng phó với những sự kiện bất ngờ này như thế nào? Các bạn sẽ có đội ngũ từ các quốc gia khác ngay lập tức tiếp quản chứ? Mức độ tự động hóa giao dịch hiện nay cao đến mức nào? Nếu những sự kiện bất ngờ này xảy ra vào thời điểm tồi tệ nhất trong múi giờ của các bạn, các bạn sẽ xử lý như thế nào?
Evgeny Gaevoy: Vâng, trong vấn đề này chúng ta thực sự phải cảm ơn “các cuộc biểu tình của Trump” (Trump rallies), chúng ta đã quen với tình huống này từ lâu rồi - - Thị trường biến động cực đoan thường xảy ra vào cuối tuần hoặc vào đêm thứ Sáu theo giờ London.
Vì vậy, mặc dù lần này vẫn khá gây sốc, nhưng thực ra chúng tôi đã chuẩn bị. Tất nhiên, nói thật thì điều này thật tồi tệ cho sự cân bằng cuộc sống của các nhà giao dịch, nhưng đây là điều diễn ra ở bất kỳ công ty giao dịch nào.
Thông thường, chúng tôi phân công như thế này - - văn phòng London và văn phòng Singapore tiếp nối nhau. Khoảng từ 10 đến 11 giờ tối theo giờ London, đội ngũ Singapore sẽ tiếp nhận giao dịch, trong khi đó, mọi người ở London bắt đầu từ từ “thư giãn”, nhưng đợt tăng giá này đã bùng nổ trước khi chuyển giao, vì vậy chúng tôi vẫn chưa kịp thư giãn, mọi người đều bị cuốn vào. Đêm đó thực sự rất bận rộn.
Người dẫn chương trình: Tôi đã nói chuyện với một nhà tạo lập thị trường khác, họ nói rằng họ có thiết bị sẽ đánh thức các trader vào ban đêm nếu thị trường có biến động mạnh. Tôi nghĩ điều đó có thể là vì quy mô của họ không lớn bằng các bạn, không có đội ngũ toàn cầu tiếp sức. Các bạn có làm như vậy không? Chẳng hạn, nếu một tài sản bất ngờ giảm 15%, có ai sẽ bị hệ thống đánh thức không? Hay là hiện tại các bạn đã phân bố đủ rộng, có thể yên tâm ngủ?
Evgeny Gaevoy: Về cơ bản, chỉ khi nào tình hình thực sự rất tồi tệ, chúng tôi mất nhiều tiền, thì tôi mới được gọi dậy. Vì vậy thực ra đêm hôm đó tôi ngủ khá ngon.
Sáng hôm sau, tôi dậy lúc 8 giờ, thấy trên Twitter có một đống người hỏi “Các bạn có phải đã chết không” và những thông tin tương tự, tôi mới bắt đầu xử lý những FUD đó. Đội ngũ hôm đó gần như không ngủ, nhưng tôi thì ngủ rất ngon.
Điều này cũng là “sự xa xỉ” khi điều hành một công ty giao dịch tự doanh lớn - bạn có đủ nhiều nhà giao dịch để thay phiên nhau, bạn có thể ngủ yên, và xử lý vấn đề vào ngày hôm sau.
Vậy nếu tôi bị đánh thức lúc ba giờ sáng, thì có nghĩa là đã có chuyện lớn xảy ra. Đến nay, chuyện như vậy vẫn chưa xảy ra.
Quan điểm về hiệu suất DeFi
Người dẫn chương trình: Từ sự kiện lần này, các bạn có phát hiện gì đặc biệt trên chuỗi (DeFi) không? Mặc dù các bạn không hoạt động nhiều trong DeFi, nhưng cũng có một số thao tác. Có phần nào gặp vấn đề hoặc khiến bạn bất ngờ không? Chẳng hạn, tôi nhận thấy Aave hoạt động rất tốt trong đợt sụt giảm này, không có nhiều vụ thanh lý, hệ thống khá ổn định. So với trước đây, DeFi lần này thực sự khá vững vàng.
Evgeny Gaevoy: Chúng tôi thấy tình hình DeFi thật tồi tệ. Nhưng thực sự cũng gặp phải những vấn đề giống như CeFi: vấn đề tồn kho.
Vị thế của chúng tôi ở Binance, nhưng không thể chuyển ra ngoài, vì vậy mọi thứ có thể bán trên DeFi đã bán hết, và mọi thứ có thể mua trên Binance đã mua, nhưng không thể chuyển tài sản qua đó, chỉ có thể chờ đợi hàng tồn kho quay lại. Tất nhiên, chúng tôi cũng có thể mượn tài sản để làm thị trường, nhưng rủi ro rất lớn, có thể bị thanh lý. Một cách khác là báo giá khác nhau cho USDC trên các thị trường khác nhau (chẳng hạn như DeFi và Binance) để thực hiện chênh lệch giá giữa các thị trường, nhưng điều đó cũng rất khó thực hiện.
Sự kiện cực đoan này thực ra chỉ xảy ra một lần trong một năm, bạn hoàn toàn không thể xây dựng hệ thống riêng cho nó. Chúng tôi thấy hầu hết các đối thủ cạnh tranh đã ngừng giao dịch DeFi trong sự kiện này, có thể là do bộ ngắt mạch quản lý rủi ro của họ đã được kích hoạt.
Tôi khá hài lòng với hiệu suất của chúng tôi. Mặc dù có thể kiếm nhiều tiền hơn, nhưng thực sự là hàng tồn kho đã hết.
Về FUD
MC: Câu hỏi cuối cùng — Wintermute (WM) gần như đã trở thành “kẻ chịu tội” trong mắt cộng đồng tiền điện tử. Bất kỳ sự rung chuyển nào trên thị trường, mọi người đều đổ lỗi cho các bạn. Chẳng hạn như khi có người phát hiện các bạn đã gửi vài trăm triệu đô la vào Binance trước khi giá giảm mạnh, ngay lập tức đã có tin đồn rằng các bạn đang thao túng thị trường, thực ra tôi biết đó chỉ là một vị thế giao dịch trung tính (delta neutral trade), nhưng tin đồn vẫn lan tràn. Các bạn có quan tâm đến những ý kiến công luận này không? Mặc dù các bạn không dựa vào nhà đầu tư nhỏ lẻ, cũng không dựa vào công luận trên Twitter, mà các bạn quan tâm nhiều hơn đến LP (nhà cung cấp thanh khoản) và các thỏa thuận hợp tác. Nhưng cá nhân bạn thì sao? Bạn có cảm thấy tức giận không? Hay đã xem nhẹ điều đó?
Evgeny Gaevoy: Nói thật, tôi đã hoàn toàn nhìn thấu mọi thứ. Tôi chỉ cảm thấy buồn khi có người lại ngu ngốc như vậy. Họ ghép những đoạn dữ liệu không liên quan lại với nhau, rút ra những kết luận vô lý, và còn tự tin nữa.
Ví dụ, có người thấy chúng tôi đã gửi 700 triệu đô la đến Binance vào ngày hôm đó, liền hét lên “Wintermute sẽ đè bẹp thị trường”, nhưng họ hoàn toàn không nhận ra rằng chúng tôi cũng đã rút một khoản tiền gần giống vào cùng ngày. Những người này thực sự đang đánh cược vào các đồng tiền mã hóa nhỏ lẻ - và chúng tôi chính là những người kiếm tiền từ họ.
Vậy đây là một loại “mối quan hệ sinh thái” chăng - họ la hét trên Twitter tiền điện tử, còn chúng ta thì kiếm lợi từ sự ngu ngốc của họ. Thật buồn cười, nhưng nếu họ đều thông minh hơn, có thể khối lượng giao dịch của chúng ta sẽ thực sự giảm xuống.
Chúng tôi luôn là những người mua ròng
Người dẫn chương trình: Các bạn có dự định mở rộng sang các lĩnh vực ngoài làm thị trường trong tương lai không? Ví dụ như giao dịch tự doanh, đầu tư hoặc lĩnh vực khác?
Evgeny Gaevoy: Thực ra chúng tôi luôn thực hiện một số hoạt động kinh doanh khác, nhưng bên ngoài có một sự hiểu lầm rằng chúng tôi luôn bán khống. Thực tế là chúng tôi gần như luôn ở trạng thái mua ròng.
Chúng tôi đã bắt đầu nhìn chung lạc quan từ năm 2022 hoặc thậm chí sớm hơn. Chúng tôi có bộ phận đầu tư mạo hiểm, đã đầu tư vào nhiều dự án và do đó nhận được không ít token bị khóa. Chúng tôi cũng nắm giữ một lượng lớn các tài sản cốt lõi như BTC, ETH, HYPE, SOL. Chúng tôi không thể làm sập thị trường, vì điều đó sẽ trực tiếp tổn hại đến vị thế của chính chúng tôi.
Trong quản lý rủi ro, chúng tôi có quy tắc rõ ràng: vị thế dài của chúng tôi sẽ không vượt quá 25% tài sản ròng, ngay cả khi thị trường sụp đổ vào ngày mai, chúng tôi tối đa chỉ chịu thua lỗ 25%, sẽ không phá sản. Chúng tôi cũng sẽ không đặt quá 35% tài sản ròng trên một nền tảng duy nhất, vì vậy ngay cả khi Binance sụp đổ như FTX vào ngày mai, chúng tôi vẫn có thể tồn tại.
Đó là lý do tại sao chúng tôi có thể vượt qua sự sụp đổ của FTX và cũng có thể vượt qua các cuộc tấn công của hacker. Trừ khi năm sàn giao dịch lớn nhất cùng biến mất, nếu không chúng tôi vẫn có thể tồn tại.
