2025 năm giá trị thị trường stablecoin vượt mốc 3000 tỷ USD, các tổ chức dự đoán trong tương lai sẽ đạt 2 nghìn tỷ USD. Đây không còn chỉ là câu chuyện về tiền mã hóa nữa, mà là về cuộc cách mạng của chính đồng tiền. Cơ sở hạ tầng stablecoin đang viết lại tương lai của ngành dịch vụ tài chính. Bài viết này xuất phát từ Stepan | squads.xyz do BitpushNews biên tập, dịch và viết bài.
(Thông tin trước đó: Giao điểm của tiền mã hóa: Năm 2026, quy tắc chơi sẽ hoàn toàn thay đổi)
(Bổ sung nền tảng: Tìm kiếm trên Google về “tiền mã hóa” giảm nhiệt đến mức thấp nhất, bạc trở thành nơi trú ẩn mới)

Mục lục bài viết

• Tổng quan dữ liệu
• Chúng ta học được gì từ sự kiện Synapse
• Vấn đề tự quản lý và bảo hiểm
• Tiếp cận toàn cầu và thách thức cuối cùng
• Cuộc tranh luận về xây dựng blockchain cho mục đích đặc thù
• Tài chính thông minh (Agentic Finance)
• Suy ngẫm về vấn đề an toàn
• Thách thức về quyền riêng tư
• Nhìn về tương lai

Điều này đã không còn chỉ là câu chuyện về tiền mã hóa nữa. Nó là câu chuyện về tiền tệ.

Năm 2025 đã rõ ràng một điều: stablecoin đã vững chân, hạ tầng nền tảng của nó sẽ trở thành nền móng cho ngành dịch vụ tài chính trong thập kỷ tới.

Khi năm này sắp kết thúc, tôi đã suy nghĩ về giai đoạn chúng ta đang ở, những bài học rút ra từ 2025 và hướng đi trong tương lai. Dưới đây là một số quan sát của tôi về tình hình kinh tế stablecoin khi bước sang 2026.

Một số giải thích trước:

• Claude, Deni cũng đóng góp vào nội dung bài viết này.
• Squads là một công ty công nghệ tài chính, không phải ngân hàng hay tổ chức quản lý tài sản số.
• Nội dung bài viết không mang tính khuyến nghị tài chính.
• Các biểu đồ và hình ảnh trong bài do Nano Banana tạo ra, lấy cảm hứng từ mỹ thuật của Tom Sachs mà tôi rất yêu thích.

Tổng quan dữ liệu

Năm 2025, quy mô thị trường stablecoin vượt mốc 3000 tỷ USD, trong khi đầu năm chỉ là 2050 tỷ USD. Trong chưa đầy mười hai tháng, lượng cung mới gần 1000 tỷ USD.

Để so sánh: tổng cung trong cả năm 2024 tăng 700 tỷ USD, còn năm 2023 thực tế còn giảm.

Các dự đoán này phản ánh niềm tin vững chắc của các tổ chức. JPMorgan dự kiến trong vài năm tới, giá trị thị trường stablecoin sẽ đạt 5000 đến 7500 tỷ USD. Ngân hàng Citi dự báo cơ bản là đến 2030 sẽ đạt 1.9 nghìn tỷ USD. Ngân hàng Standard Chartered dự đoán đến 2028 sẽ đạt 2 nghìn tỷ USD. Hiện nay, các nhà phát hành stablecoin đã nằm trong top 10 chủ sở hữu trái phiếu chính phủ Mỹ toàn cầu.

Điều này không còn chỉ là câu chuyện về tiền mã hóa nữa. Nó là câu chuyện về tiền tệ. Và việc nắm bắt hạ tầng, dịch vụ, sản phẩm để thúc đẩy sự tăng trưởng này sẽ trở thành một trong những điều có giá trị nhất trong thập kỷ tới.

Chúng ta học được gì từ sự kiện Synapse

Một phần lý do thúc đẩy sự chuyển đổi này là ngày càng nhiều người nhận thức rằng hạ tầng nền tảng stablecoin cung cấp những giả định về niềm tin hoàn toàn khác biệt. Không chỉ vì xây dựng dựa trên stablecoin rẻ hơn, nhanh hơn (dù đúng vậy), mà còn quan trọng hơn, là bạn đang tin tưởng vào toán học và mã code, chứ không phải vào các thực thể tập trung về “tiền của bạn đang ở đâu” qua những lời hứa kiểu “tin tôi đi là đúng”.

Để hiểu tại sao điều này quan trọng, hãy xem chuyện gì đã xảy ra với Synapse.

Synapse Financial Technologies từng là hình mẫu của ngân hàng dưới dạng dịch vụ (BaaS). Công ty nhận được sự hỗ trợ từ các nhà đầu tư hàng đầu, kết nối hơn 100 đối tác fintech và các ngân hàng được FDIC(Bộ Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang) bảo hiểm, phục vụ khoảng 10 triệu người dùng cuối. Phương châm của họ rất tinh tế: các công ty fintech có thể có khả năng ngân hàng mà không cần phải trở thành ngân hàng; ngân hàng không cần phát triển ứng dụng để phân phối; người tiêu dùng vừa được bảo vệ truyền thống, vừa có trải nghiệm hiện đại.

Tháng 4 năm 2024, Synapse nộp đơn phá sản theo Chương 11. Hơn 100.000 người mất quyền truy cập vào quỹ của họ. Người ủy thác do tòa án chỉ định phát hiện ra, số tiền khách hàng đáng nhận chênh lệch từ 65 triệu đến 96 triệu USD so với số tiền ngân hàng thực tế nắm giữ. Trong một phiên điều trần tháng 12 năm 2024, người ủy thác(cựu Chủ tịch FDIC) so sánh tình hình này với trải nghiệm của bà khi tài khoản của cha bà bị cạn kiệt trong thời kỳ tan rã của Nam Tư.

Nguyên nhân căn bản nằm ở thất bại của hệ thống ghi chép tài khoản trung gian và sự sụp đổ trong đối chiếu. Synapse chịu trách nhiệm ghi nhận quyền sở hữu tài sản giữa các công ty fintech và ngân hàng. Khi hệ thống này thất bại, không còn một “sự thật” có thể truy vết. Các ngân hàng đổ lỗi cho nhau. Các công ty fintech và khách hàng không liên quan trực tiếp đến tài sản của nhau. Người dùng bình thường chứng kiến tiền tiết kiệm của mình biến mất trong sự bất định của bộ máy quan liêu.

Trong lĩnh vực tiền mã hóa cũng từng có những thất bại thảm khốc: FTX, Celsius, Terra/Luna. Nhưng những thất bại này bắt nguồn từ các thực thể trung tâm quản lý tài sản gửi tiền, đặt cược rủi ro cao. Nguyên nhân thất bại giống như Synapse: hệ thống không minh bạch, đến khi quá muộn mới có thể thấy rõ tình hình thực tế.

Bài học từ thất bại của tài chính truyền thống và tiền mã hóa là như nhau: khi bạn không thể biết tiền đang ở đâu, bạn không thể biết nó có an toàn hay không.

Vấn đề tự quản lý và bảo hiểm

Tài khoản stablecoin tự quản lý theo một cách nào đó đã thay đổi mô hình rủi ro, khiến cho trong nhiều trường hợp, bảo hiểm FDIC trở nên ít cần thiết hơn.

Ngân hàng truyền thống áp dụng chế độ dự trữ một phần. Khi bạn gửi tiền, ngân hàng cho vay phần lớn, chỉ giữ lại một phần nhỏ. Số dư của bạn chỉ là một giấy mượn. Nếu cùng lúc có nhiều người yêu cầu rút tiền hoặc ngân hàng cho vay trở thành nợ xấu, tiền sẽ không còn ở đó. Bảo hiểm FDIC ra đời để phòng ngừa tình huống này. Nó là bảo hiểm cho việc quản lý kém của ngân hàng đối với quỹ của bạn.

Tài khoản stablecoin tự quản lý hoạt động khác. Tài sản nằm trong hợp đồng thông minh. Mọi lúc, bất kỳ ai cũng có thể xác minh xem tiền có còn ở đó không. Không phải như giấy mượn, không phải như yêu cầu phần dự trữ, mà là tài sản thực do người dùng kiểm soát. Không có rủi ro đối tác phát sinh từ quyết định cho vay của ngân hàng.

Tuy nhiên, luận điểm này thường bỏ qua một điểm: chính stablecoin đã mang theo rủi ro của nhà phát hành. Một hợp đồng thông minh chứa USDC, nếu nhà phát hành Circle đối mặt với rủi ro pháp lý hoặc quỹ dự trữ bị rút sạch, thì cũng chẳng giúp gì cho bạn. Giữ USDT về bản chất là đặt cược vào khả năng quản lý quỹ dự trữ của Tether. Tự quản lý loại bỏ rủi ro trung gian, nhưng không loại bỏ rủi ro nhà phát hành.

Khác biệt là, rủi ro nhà phát hành có thể được giám sát. Bạn có thể xem chứng minh quỹ dự trữ. Bạn có thể theo dõi dòng tiền trên chuỗi. Bạn có thể phân tán qua nhiều nhà phát hành khác nhau. Trong khi rủi ro ngân hàng truyền thống ẩn trong “hộp đen” của tổ chức, đến khi xảy ra thảm họa mới lộ diện.

Điều này không có nghĩa là tự quản lý phù hợp với tất cả mọi người. Các tổ chức lớn vẫn cần khung pháp lý và các sản phẩm bảo hiểm. Nhưng trong nhiều trường hợp sử dụng, mô hình tự quản lý có thể giám sát được rủi ro nhà phát hành, tốt hơn so với niềm tin vào các tổ chức không minh bạch cần bảo hiểm để bảo vệ.

Tiếp cận toàn cầu và thách thức cuối cùng

Stablecoin cung cấp một số thứ mà công nghệ tài chính truyền thống không thể: khả năng tiếp cận toàn cầu thực sự ngay từ ngày đầu.

Ví có thể dùng ở bất cứ đâu. Hợp đồng thông minh không quan tâm người dùng ở đâu. Giao dịch giữa các stablecoin vốn dĩ là không biên giới. Đối với thanh toán cho nhà thầu từ xa, quản lý vốn xuyên tổ chức, hoặc thanh toán với nhà cung cấp chấp nhận stablecoin, hạ tầng này có thể hoạt động tức thì, toàn cầu.

So sánh với cách mở rộng quốc tế truyền thống: bạn cần đối tác ngân hàng địa phương, giấy phép địa phương (thường cần giấy phép khác nhau cho các hoạt động khác nhau), đội ngũ tuân thủ địa phương, pháp nhân địa phương. Mỗi quốc gia gần như là một startup mới. Đó là lý do tại sao hầu hết ngân hàng số chỉ hoạt động trong nước hoặc mất nhiều năm để mở rộng ra vài thị trường nhỏ.

Revolut đã cố gắng gần 10 năm mà vẫn chưa đạt được phủ sóng toàn diện.

Hạn chế của hạ tầng stablecoin nằm ở “bước cuối cùng” – kết nối với tiền pháp định. Các kênh vào ra tiền pháp định vẫn cần giấy phép địa phương và đối tác địa phương. Bạn không thể hoàn toàn thoát khỏi điều này.

Tuy nhiên, “chúng ta cần giải quyết vấn đề kết nối tiền pháp định ở thị trường này” khác hoàn toàn với “chúng ta cần xây dựng lại toàn bộ hệ thống ngân hàng ở thị trường này”. “Bước cuối cùng” là mô-đun hóa. Bạn có thể hợp tác với các nhà cung cấp dịch vụ phối hợp địa phương để đổi tiền pháp định, mà không cần xây dựng lại hạ tầng cốt lõi từ đầu. Bạn có thể dùng kênh stablecoin để tiếp cận phần lớn thế giới, rồi từ từ kết nối với các đối tác tiền pháp định tại các nơi cần thiết.

Trong khi đó, các công ty fintech truyền thống nếu không xây dựng hệ thống công nghệ hoàn chỉnh ở từng thị trường, thì không thể cung cấp dịch vụ. Các công ty stablecoin bản địa từ khi ra đời đã mang tính toàn cầu, rồi theo nhu cầu, dần giải quyết “bước cuối cùng”. Đây là một phương trình mở rộng hoàn toàn khác biệt.

Cuộc tranh luận về xây dựng blockchain cho mục đích đặc thù

Một số nhóm có nguồn lực mạnh mẽ đang xây dựng blockchain mới dành riêng cho thanh toán stablecoin. Ý tưởng chính là: các blockchain hiện tại tối ưu cho giao dịch chứ không phải cho thanh toán, trong khi hạ tầng chuyên biệt có thể cung cấp khả năng xử lý tốt hơn, độ trễ thấp hơn và các công cụ phù hợp quy định cho thanh toán.

Đây là ý tưởng hợp lý, do một nhóm người thông minh đề xuất. Stripe và Paradigm đang xây dựng Tempo, Circle đang xây dựng Arc.

Nhưng có một phản biện đáng suy nghĩ.

Xây dựng một Layer 1 mới từ đầu có nghĩa là niềm tin phải được xây dựng lại từ con số 0. Blockchain là máy móc niềm tin, và niềm tin được tích lũy qua thời gian. Nó bắt nguồn từ hồ sơ không có thất bại thảm khốc trong nhiều năm, từ việc bảo vệ hàng tỷ USD mà không có lỗ hổng, từ cộng đồng nhà phát triển hiểu rõ giới hạn, từ mã code đã vượt qua thử thách của các cuộc tấn công. Đây chính là hiệu ứng Lindy (Lindy effect) của hạ tầng.

Các chuỗi đã trưởng thành có loại niềm tin tích lũy này. Solana đã xử lý hàng nghìn tỷ USD giao dịch, có bộ công cụ, ví, cầu nối và tích hợp hoàn chỉnh. Ethereum còn lâu đời hơn nữa. Vấn đề là, liệu các chuỗi này hiện tại có cung cấp đủ chức năng cho các nhu cầu thanh toán đặc thù hay không, so với khoảng cách niềm tin mà chuỗi mới phải lấp đầy?

Ngoài ra còn có yếu tố trung lập. Chuỗi do các công ty thanh toán lớn kiểm soát, dù có cố gắng trung lập đến đâu, thì trong kiến trúc vẫn chứa đựng lợi ích của chính họ. Xây dựng trên hạ tầng công cộng thực sự trung lập mới có thể mang lại các đảm bảo khác biệt.

Tài chính thông minh (Agentic Finance)

Hiện nay, khi nói về Agentic Finance, người ta thường hình dung các thực thể thông minh có khả năng quản lý cuộc sống tài chính của bạn: ra quyết định đầu tư, quản lý danh mục, tối ưu hóa toàn bộ tài sản tài chính thay mặt bạn.

Nhưng đó chưa phải là cơ hội thực sự, ít nhất là bây giờ.

Cơ hội thực sự nằm ở những phần trung tâm nhàm chán, tẻ nhạt. Là để các agent xử lý các quy trình tài chính hàng ngày cần thao tác thủ công: theo dõi hóa đơn, đối chiếu với đơn đặt hàng, khởi tạo thanh toán, xử lý hoàn tiền, thực hiện các giao dịch định kỳ. Không phải thay thế con người trong các quyết định quan trọng, mà tự động hóa những công việc tốn thời gian, gây cản trở thao tác.

Vấn đề là: các agent thực sự di chuyển tiền như thế nào?

Các kênh thanh toán truyền thống được thiết kế cho con người. Chúng giả định rằng người khởi tạo giao dịch là người có chứng từ xác thực. Cung cấp chứng thực đăng nhập ngân hàng cho agent, vừa là cơn ác mộng về an ninh, vừa là vi phạm quy định. Agent có thể bị ảo giác, bị thao túng hoặc sai sót với tốc độ máy móc.

Đây chính là lý do khiến kênh stablecoin và hợp đồng thông minh trở nên thực sự quan trọng. Agent không nhận chứng thực, mà nhận một bộ quyền hạn hạn chế được mã hóa trong hợp đồng thông minh: mỗi giao dịch tối đa di chuyển X USD, chỉ chuyển đến địa chỉ đã được phê duyệt trước, chỉ thực hiện trong thời gian nhất định hoặc cho mục đích cụ thể. Những giới hạn này được mã code bắt buộc thực thi. Agent về mặt kiến trúc không thể vượt quyền, vì quyền hạn đã là một phần của kiến trúc.

Niềm tin mà blockchain cung cấp, dựa trên giả định có thể xác minh, có giới hạn, minh bạch, chính là yếu tố cốt lõi khi phần mềm tự chủ di chuyển tiền. Các hệ thống truyền thống yêu cầu bạn phải tin rằng agent không hành xử sai trái. Trong khi hệ thống hợp đồng thông minh thì từ kiến trúc đã khiến hành vi sai trái trong phạm vi giới hạn đã định là không thể xảy ra.

Điều này không thể loại bỏ tất cả vấn đề. Khi agent phạm lỗi trong phạm vi quyền hạn hạn chế của mình, chuyện gì xảy ra? Khi agent phê duyệt một hóa đơn giả mạo, hợp lệ về mặt mã code nhưng thực chất lừa đảo, ai sẽ chịu trách nhiệm? Những câu hỏi này cần câu trả lời.

Tuy nhiên, điểm khởi đầu này, do kiến trúc bắt buộc giới hạn quyền hạn, chính là đặc trưng của hệ thống blockchain bản chất. Việc chuyển đổi sang các kênh truyền thống sẽ rất khó khăn. Tự chủ tài chính cuối cùng sẽ đến. Và hạ tầng đảm bảo an toàn cho nó tất nhiên phải là của stablecoin bản chất.

Suy ngẫm về vấn đề an toàn

Cơn sốt vàng trong lĩnh vực stablecoin đang thu hút các đội nhóm có quan điểm an toàn hoàn toàn khác biệt. Điều này, không may, đối với một số nhóm(bao gồm cả khách hàng của họ), sẽ kết thúc không tốt đẹp.

Một mô hình đang xuất hiện: hành động nhanh, thu hút người dùng, rồi sau đó mới giải quyết các vấn đề khó. Các nhóm dùng định nghĩa mơ hồ về “tự quản lý”, che giấu mô hình niềm tin thực sự. Họ vội vàng tích hợp mà không thực hiện kiểm tra an toàn và nhà cung cấp phù hợp. Họ đi tắt trong quản lý khoá khoá. Họ xem an toàn vận hành như một chi phí.

Một phần lý do có thể hiểu được. Thị trường phát triển nhanh. Áp lực cạnh tranh lớn. Dành nhiều tháng để làm an toàn có thể đồng nghĩa với việc đối thủ chiếm lĩnh thị trường.

Điều này hợp lý trong hầu hết các ngành nghề. Nhưng không phù hợp trong lĩnh vực hạ tầng tài chính.

Xây dựng một ngân hàng hoặc tổ chức tương tự ngân hàng, nghĩa là xây dựng niềm tin qua hàng chục năm chứ không phải vài quý. Nghĩa là, dù phương pháp có thể tăng trưởng nhanh hơn, vẫn phải quản lý rủi ro một cách thận trọng. Nghĩa là tạo ra hệ thống có thể đối phó với các giới hạn không lường trước được.

Những đội nhóm có thể chiến thắng từ 2026 trở đi sẽ là những đội có kiến thức chuyên môn thực sự và tư duy an toàn tối đa.

Thách thức về quyền riêng tư

Quan điểm không phổ biến của tôi là: cho đến nay, vấn đề quyền riêng tư trong lĩnh vực tiền mã hóa phần lớn chỉ là một yếu tố cần đánh dấu. Đối với giao dịch, DeFi và đầu cơ, thiếu quyền riêng tư thực chất không phải là rào cản. Hệ sinh thái vận hành tốt trong điều kiện địa chỉ ẩn danh và lịch sử giao dịch công khai.

Nhưng khi hạ tầng stablecoin đưa các hoạt động thương mại thực sự và hoạt động kinh tế sản xuất lên chuỗi, tình hình sẽ thay đổi.

Khi các công ty thực thụ sử dụng kênh stablecoin để vận hành tài chính, quyền riêng tư trở nên cực kỳ quan trọng. Rò rỉ thông tin cạnh tranh là một thực tế: nhà cung cấp, khách hàng, dòng tiền của bạn đều rõ ràng cho bất kỳ ai muốn xem. Không công ty nghiêm túc nào muốn hoạt động tài chính của mình bị lộ ra cho đối thủ, và không giám đốc tài chính nào muốn chuyển các hoạt động quan trọng vào kênh mà mọi giao dịch đều có thể phân tích công khai.

Đây là vấn đề chúng ta cần giải quyết ngay hôm nay, để tránh trở thành rào cản trong việc áp dụng trong tương lai.

Tin vui là, mô hình quyền riêng tư của stablecoin không nhất thiết phải biến toàn bộ hệ thống thành một “đấu trường mật mã” hoàn chỉnh. Chúng ta không cần hoàn toàn ẩn danh. Chúng ta cần khả năng tiết lộ có chọn lọc, một mục tiêu hoàn toàn khác biệt.

Khả năng tiết lộ có chọn lọc nghĩa là: chứng minh những điều cần chứng minh mà không cần tiết lộ tất cả các thông tin khác. Chứng minh bạn có đủ quỹ mà không cần hiển thị số dư; chứng minh một giao dịch hợp lệ mà không cần tiết lộ đối tác; chứng minh danh tính phù hợp mà không cần nộp giấy tờ. Chủ sở hữu quỹ có thể thấy mọi thứ, hệ thống có thể xác minh tính hợp lệ của các điều kiện cần thiết, còn người khác chỉ thấy những thông tin đã được tiết lộ có chọn lọc.

Chúng ta đã có công nghệ để giải quyết vấn đề này. Tôi đã trao đổi với nhiều nhóm đang xây dựng hạ tầng quyền riêng tư xuất sắc.

Vấn đề là, công nghệ này còn sơ khai. Các thư viện mã nguồn mở rất lớn, khó kiểm tra, khó xác thực hình thức, chưa qua thử nghiệm thực tế. Chúng đòi hỏi niềm tin và giả định an toàn khác hoàn toàn so với hạ tầng chúng ta đã xây dựng. Hệ sinh thái tiền mã hóa đã dành nhiều năm để củng cố các giao thức cốt lõi, tích lũy niềm tin vận hành chỉ có được sau khi trải qua các cuộc tấn công và thử thách giới hạn. Thêm các lớp quyền riêng tư mới, chưa được chứng minh, có thể phá vỡ nền tảng này.

Thách thức thực sự là, làm thế nào để tăng cường quyền riêng tư mà không làm tổn hại đến an toàn. Điều này có thể đòi hỏi tích hợp sâu hơn các chức năng quyền riêng tư vào lớp giao thức đầu tiên, hoặc tìm ra các cách khác không cần dựa vào niềm tin lớn vào hệ thống mã hóa mới.

Nhìn về tương lai

Chặng tăng trưởng của stablecoin năm 2025 chủ yếu xoay quanh việc chuyển các dịch vụ tài chính đã có sang hạ tầng tốt hơn: thanh toán, lợi nhuận, tiêu dùng, dịch vụ thẻ. Như Mercury toàn cầu, hoặc Revolut trên chuỗi. Điều này rất tốt. Nó nhanh hơn, rẻ hơn, và có thể tiếp cận các thị trường mà công nghệ tài chính truyền thống phải mất nhiều năm mới chạm tới.

Tuy nhiên, những gì stablecoin mang lại qua kênh thanh toán còn lớn hơn nhiều so với việc làm tốt hơn những gì đã có. Bạn có được tiền tệ có thể lập trình. Bạn kết nối với thị trường vốn mạng lưới, nơi hàng ngày có những ngôn ngữ tài chính mới thực sự được xây dựng. Bạn có khả năng để agent quản lý tiền trong điều kiện có bảo đảm thực sự, chứ không chỉ dựa vào niềm tin rằng chúng không làm điều xấu.

Đây là cơ hội để chúng ta suy nghĩ lại về bản chất của dịch vụ tài chính thực sự nên như thế nào.

Hiện tại, tôi chưa thấy nhiều đội nhóm theo đuổi điều này. Cơ hội đang ở trước mắt, trong khi phần lớn các người chơi trong ngành vẫn chỉ vận hành theo mô hình fintech của năm 2015. Tôi hy vọng đến 2026, điều này sẽ thay đổi.