Coinbase hay Stripe? Lá phiếu quyết định của người giữ cửa

Viết bài: David Christopher

Biên dịch: Saoirse, Foresight News

Cuộc tranh luận giữa x402 và MPP là một hướng đi sai lầm. Vấn đề thực sự nằm ở chỗ: Cloudflare sẽ chọn ai để phát hành stablecoin NET Dollar.

Gần đây, Stripe đã ra mắt MPP (Giao thức Thanh toán Máy móc), và xem đó là sản phẩm chủ lực khi ra mắt mạng chính Tempo.

Giới thiệu sơ qua: Tempo là một chuỗi EVM tập trung vào thanh toán, do cựu nhân viên Paradigm và nhà phát triển cốt lõi của Ethereum tạo ra. MPP là một giao thức mở dựa trên HTTP, dùng để thanh toán giữa các agent và máy móc, nó đã tái kích hoạt mã trạng thái HTTP 402 (cần thanh toán), tương tự như x402, nhưng kiến trúc và ý tưởng khác biệt.

Hai giao thức này có sự khác biệt rõ ràng về trọng tâm: x402 chú trọng vào tính mở; MPP thì có thể tích hợp tốt hơn với hệ thống thanh toán hiện có, nhưng đổi lại sẽ bị ràng buộc trong hệ sinh thái của Stripe.

Thay vì tiếp tục tranh luận về các chi tiết kỹ thuật này, hãy chuyển sự chú ý sang một khía cạnh khác. Hiện tại, việc tranh luận xem MPP hay x402 tốt hơn về mặt kỹ thuật không còn ý nghĩa lớn. Ở phía dưới mặt nước, có một cuộc chơi quan trọng và ảnh hưởng hơn nhiều: Coinbase và Stripe đang cạnh tranh để hợp tác với gã khổng lồ thứ ba là Cloudflare, và sự lựa chọn của Cloudflare sẽ ảnh hưởng lớn đến việc tiêu chuẩn nào trở thành xu hướng chính trong ngành.

Cơn bão tiêu diệt mô hình cũ

Trước khi đi vào chi tiết, chúng ta nhắc lại vấn đề cốt lõi mà agent thanh toán cần giải quyết: AI agent khiến việc thu thập dữ liệu trên web trở nên quá dễ dàng.

Trong năm 2024-2025, lưu lượng truy cập của Wikipedia tăng 50% do các crawler, gây áp lực lớn lên máy chủ và làm chi phí tăng vọt. Ít nhất 65% các yêu cầu tiêu thụ nhiều tài nguyên đều đến từ robot. Tháng 2 năm 2025, trang web hình ảnh DiscoverLife bị tấn công bởi hàng triệu yêu cầu crawler mỗi ngày, gần như làm sập trang. Tháng 8, nhà cung cấp dịch vụ đám mây Fastly báo cáo có robot gửi yêu cầu với tần suất 39.000 lần/phút tới một trang web. Thư viện mở DOAJ cũng gặp tình trạng tương tự, gọi đợt crawler này là “tấn công từ chối dịch vụ có chức năng”. Một ngày trong tháng 11, lưu lượng truy cập tăng 968% so với cùng kỳ năm ngoái.

Dù các trang web đã thêm quy tắc robots.txt (chỉ dẫn cho crawler biết cái nào được phép và không được phép thu thập dữ liệu), hơn 13% crawler vẫn bỏ qua các quy tắc này. Chúng gây quá tải cho máy chủ, tạo áp lực lớn cho các trang dựa vào quyên góp để vận hành.

Các trang web thương mại cũng không thoát khỏi: Reddit hạn chế tần suất yêu cầu; trong số 10 trang tin tức lớn nhất thế giới, có 8 trang hiện đã chặn các robot dùng để huấn luyện dữ liệu; tổng thể, 71% các nền tảng nội dung hàng đầu hoàn toàn chặn các crawler tìm kiếm.

Xu hướng yêu cầu truy cập của robot hàng ngày

Tuy nhiên, internet không hoàn toàn bị phong tỏa. Các trang cung cấp dữ liệu giá cao, thời gian thực (giá cả, đặt phòng khách sạn, bộ dữ liệu chuyên nghiệp) bắt đầu tính phí truy cập dữ liệu. Nội dung thông thường, giá trị thấp vẫn có thể được thu thập miễn phí qua cache hoặc proxy. Crawler sẽ không biến mất, nhưng internet đang phân chia thành hai phần: nội dung miễn phí và nội dung trả phí. Đây chính là lý do xuất hiện của x402 và MPP.

Như người sáng lập Ethos Network, Serpin, nói: “Xu hướng crawler này sẽ thay đổi internet: nhiều trang web đóng cửa hơn, nhiều xác thực người-máy hơn, và sự phân tách rõ ràng hơn giữa người và máy.”

Cloudflare ở vị trí then chốt

Cloudflare là lớp trung gian giữa website và khách truy cập: bảo vệ khỏi tấn công, tăng tốc độ tải trang, xử lý lượng lớn lưu lượng. Khoảng 20% các website trên toàn cầu đang sử dụng dịch vụ này, là một trong những trung tâm then chốt của internet. Mọi quyết định của Cloudflare về quy tắc lưu lượng đều ảnh hưởng đến 1/5 internet.

Điều này cũng có nghĩa là Cloudflare đã cảm nhận rõ ràng áp lực từ sự bùng nổ của robot và crawler, và đang bắt đầu giải quyết.

Ban đầu, nó chỉ cung cấp chức năng chặn tất cả robot. Năm ngoái, Cloudflare ra mắt “trả phí theo crawler”: website không cần phải chặn robot trực tiếp, mà có thể thu phí nhỏ từ các crawler AI. Khi robot truy cập trang, chúng phải trả phí để có quyền hoặc nhận phản hồi 402 “cần thanh toán”. Việc tính phí do Cloudflare xử lý. Đây là giải pháp trung gian giữa “hoàn toàn chặn” và “hoàn toàn miễn phí”.

Sau khi ra mắt tính năng trả phí theo crawler vào tháng 7, tháng 9 Cloudflare hợp tác cùng Coinbase thành lập quỹ x402. Chỉ vài ngày sau, họ công bố ra mắt NET Dollar — một stablecoin dùng để thanh toán agent.

Nói cách khác: Cloudflare vừa xây “tường” (chặn), vừa mở “cửa” (truy cập có trả phí). Nó quyết định ai bị từ chối, ai có thể vào, và với điều kiện nào. Chính vị trí này khiến các lựa chọn tiếp theo của họ cực kỳ quan trọng.

NET Dollar mới là tín hiệu thực sự

Khi Cloudflare công bố NET Dollar, họ không tiết lộ đơn vị phát hành. Dù tháng 12, đối tác của họ là Coinbase đã chính thức ra mắt dịch vụ phát hành stablecoin doanh nghiệp tùy chỉnh, Cloudflare vẫn chưa chính thức xác nhận.

Tuần này, bài báo của The Information làm rõ hơn tình hình: việc Cloudflare chọn ai để hợp tác phát hành NET Dollar vẫn còn bỏ ngỏ, Coinbase, ZeroHash và các công ty khác đều cạnh tranh, tạo ra không gian cho các đối thủ khác như Stripe.

Điều đáng chú ý hơn nữa là: Ngay sau khi MPP ra mắt vào thứ Tư, Cloudflare đã nhanh chóng ra mắt proxy tương thích với MPP. Điều này không quá ngạc nhiên vì MPP cũng hỗ trợ thanh toán x402, hai tiêu chuẩn không hoàn toàn đối lập. Nhưng vấn đề là: Cloudflare chưa xác định rõ ai sẽ phát hành stablecoin, Coinbase, từng cùng họ thành lập quỹ x402, chỉ là một trong nhiều ứng cử viên.

Tại sao chuyện này quan trọng? Bởi vì NET Dollar sẽ trở thành đơn vị tiền tệ mặc định cho các dịch vụ “trả phí theo crawler” và các dịch vụ truy cập trả phí khác của Cloudflare. Ai phát hành ra nó, tiêu chuẩn thanh toán tương ứng sẽ được ưu tiên trong hệ sinh thái của Cloudflare.

Nếu Coinbase phát hành NET Dollar → Cloudflare sẽ tiếp tục xây dựng dựa trên x402

Nếu Stripe phát hành → MPP sẽ nhận được đà lớn

Xem xét Cloudflare phủ sóng toàn cầu cho 1/5 website và đang xây dựng hệ thống “chặn + trả phí” cho lưu lượng robot, lựa chọn của họ sẽ quyết định tiêu chuẩn nào trở thành xu hướng chính của internet.

Tranh luận xem x402 hay MPP tốt hơn không quan trọng bằng việc tập trung vào ai Cloudflare sẽ hợp tác cuối cùng. Đó mới là vấn đề cốt lõi.